«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): არჩევნების შემდეგ: სადამდე შეიძლება „გაიქცეს“ ლარი?

«Комсомольская правда» (რუსეთი): მიშა კარავში

«Deutsche Welle» (გერმანია): მიხეილ სააკაშვილი – „ტარანი“ უკრაინული ოპოზიციისათვის

——————–

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 25 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/georgian-lari-has-again-fallen-in-price/4086210.html

არჩევნების შემდეგ: სადამდე შეიძლება „გაიქცეს“ ლარი?

ზაზა წულაძე

ეროვნულმა ვალუტამ ტრადიციას არ უღალატა და გაუფასურება ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შემდეგაც გაანგრძო. ერთი ამერიკული დოლარის ოფიციალურმა კურსმა უკვე 2.5206 ლარს მიაღწია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ლარი კიდევ 0,4 პუნქტით დაეცა. Agora Finance-ს მონაცემებით, წინასაარჩევნოდ, შვიდი დღის მანძილზე (16-21 ოქტომბერი) ლარი დოლართან 0,11 თეთრით გაუფასურდა. ეროვნულმა ბანკმა კურსის დასაჭერად სავალუტო ბაზარზე, ბოლოს, ივნისში იაქტიურა. მაშინ კობა გვენეტაძის უწყებამ რამდენიმე ტრანშად – 70 000 000 აშშ დოლარი იყიდა, თუმცა ამ ნაბიჯმა ლარის ვარდნის შეჩერება ვერ შეძლო. მას შემდეგ, ქვეყნის ცენტრალურ ბანკს ბაზარზე ინტერვენცია აღარ მოუხდენია.

ეროვნულმა ბანკმა ახალი კურსი 24 ოქტომბრის 17 საათზე გამოაცხადა, რასაც სავალუტო ბაზარზე მყისიერი გავლენა ჰქონდა. კომერციულ ბანკებში ერთი დოლარის ფასი უკვე 2,5650-დან (TBC ბანკი) 2,578-მდე (საქართველოს ბანკი) მერყეობს. სავალუტო ჯიხურებში კი ფასმა 2,58-ს გადააჭარბა. Bloomberg-ის სავაჭრო სისტემაში კურსი 2.5350-ს გადასცდა.

ეკონომიკური პოლიტიკის ექსპერტთა ცენტრის პრეზიდენტს ირაკლი მაკალათიას მიაჩნია, რომ ლარმა დიდი ხანია გადალახა 2,5-ის ფსიქოლოგიური ნიშნული და 2017 წლის ბოლომდე კიდევ უფრო გაუფასურდება: „ტრადიციულად ამ პერიოდში უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნა მაღალია, შესაბამისად ლარი უფასურდება და ეს გაგრძელდება, სულ მცირე 2018 წლის იანვრამდე. ეს არის ყოველწლიური ტრენდი, რაც უფრო ვუახლოვდებით საახალწლო პერიოდს იმპორტი იზრდება, გადმორიცხვები იზრდება და ლარის კურსი ეცემა. მთელი შემოდგომა ეს არის კრიტიკული პერიოდი, ლარის კურსის დაცემის პიკი, ჩემი აზრით, დეკემბრის შუა რიცხვებზე მოვა”.

მმართველ პარტია „ქართულ ოცნებაში“, მუნიციპალურ არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ მიაჩნიათ, რომ „ქვეყანაში არც ეკონომიკური და არც პოლიტიკური თვალსაზრისით“ რაიმე ცვლილება არ მომხდარა, რასაც შეიძლება ლარის კურსის 4,5 პუნქტით გაუარესება გამოეწვია. ხელისუფლება ლარის კურსის გაუფასურებაში, ტრადიციულად, საგანგაშოს ვერაფერს ხედავს, დროებით, სეზონურ მოვლენად მიიჩნევს, ბაზარზე არსებულ სპეკულაციურ აჟიოტაჟსა და მოლოდინებს აბრალებს. ანალოგიური ვითარება იყო 2016 წელს, საპარლამენტო არჩევნების შემდეგაც, მაშინ გაუფასურების მაჩვენებელმა 0.0743 ლარი შეადგინა, ერთი დოლარი 2.3337-დან 2,4080 ლარამდე გაძვირდა.

ირაკლი მაკალათია მიიჩნევს, რომ მთავრობის მიერ 2017 წელს გადადგმულმა ნაბიჯებმა, იგივე „სესხების გალარების ერთჯერადმა პროგრამამ“, სავალდებულო ფასდადებამ ლარში, შესაბამისი ეფექტი ვერ მოიტანა, იმპორტი და დოლარზე დამოკიდებულება ისევ მაღალია, რაც ლარის გაცვლით კურსზეც აისახება: „გრძელვადიან პერსპექტივაში აუცილებელია ეკონომიკის ზრდის გაცილებით მაღალი ტემპი, ადგილობრივი წარმოების გაზრდის ხაჯზე ექსპორტის გაზრდა და უარყოფითი სავაჭრო სალდოს შემცირება. ეს საშუალებას მოგვცემს დოლარზე, იმპორტიორებზე და საერთაშორისო ბაზრის ნებისმიერ რყევაზე დამოკიდებულები აღარ ვიყოთ”.

2018 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტში ლარის გაცვლითი კურსი ამერიკულ დოლართან მიმართებაში ფინანსთა სამინისტროს 2.5 ნიშნულზე აქვს განსაზღვრული. სწორედ ამ კურსით გეგმავს, საქართველოს მთავრობა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ვალის მომსახურებას, რომლის ზღვრულმა ოდენობამ 2018 წლის ბოლოსთვის, 18 მილიარდ 123 მილიონ 000 000 ლარს არ უნდა გადააჭარბოს.

შედარებითვის:

1997 წელს -1 დოლარის მაქსიმალური ფასი 1,311 ლარი იყო; 2003 წელს – 2, 2441; 2008 წელს – 1,668; 2012 წელს – 1,6751, 2014 წელს – 1,927, 2016 წელს – 2,7846 ლარი.

«Комсомольская правда» (რუსეთი), 26 ოქტომბერი, 2017 წელი
https://www.kp.ru/daily/26749.4/3777906/#print
მიშა კარავში

ალექსანდრე კოცი

(შემოკლებით)

ბნელი კიევური ღამე. რკინის კასრში („ბოჩკაში“) შეშა ტაკაცუნით იწვის, მას გარშემო რამდენიმე მოქუფრულსახიანი კაცი შემოსხდომია და თბებიან. მათ შორის ერთი ქართველია – მიხეილ სააკაშვილი.

- ორი დღის წინ დივანზე ვიწექი და როგორც კი თქვენი მოწოდება მოვისმინე, ავდექი და აქ მოვედი, – ამბობს ერთ-ერთი ცეცხლთან მჯდომი, რომელსაც სახე რატომღაც გაწითლებული აქვს.

- ვაჰ, მართლა კაცო? – ტაშს უკრავს ქართველი. მას სხვებიც აჰყვნენ.

- აქ რომ მოვდიოდი, არავის სჯეროდა, რომ მე მიხეილ სააკაშვილს ვნახავდი, მაგრამ აი, ხომ  გხედავთ… ახლა მაინც დამიჯერებენ, – სახე გაუნათდა წითელსახიანს.

- ძალიან მაგარია. მოდი, სურათი ერთად გადავიღოთ, – ამბობს მიხეილ სააკაშვილი.

ღამის კრების მონაწილეები იცინიან და იღბლიანს მხარზე ხელს ურტყამენ…

ეს სცენა მიხეილ სააკაშვილმა ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე გამოაქვეყნა. მისი ნახვისას საბჭოთა სკოლაში ოდესღაც ნასწავლი მოთხრობა გამახსენდა: „გლეხები ილიჩთან რიაზანის, კურსკისა და კიევის გუბერნიის ყველაზე მიყრუებული სოფლებიდანაც კი მოდიან. ისინი შეგროვებული ფულით რევოლუციური აქციებით მოცულ დედაქალაქში ჩამოვიდნენ. ილიჩი მათ გულღიად, ალერსიანად ხვდება, რაც ადამიანებზე ზრუნვის გამოვლინებაა“.

ქართველ მოხეტიალე ყარიბს – მიხეილ სააკაშვილს კიევის „კარვების ქალაქში“ შეშის ღუმელიანი („ბურჟუიკა“) ერთი ბრეზენტის კარავი აქვს გამოყოფილი. ფეისბუქზე რამდენიმე ფოტო-სელფსაც დაინახავთ: „მიშიკო საძილე ტომრით“, „მიშიკო კარვიდან გამოსვლისას“, „მიშიკო აქციის მონაწილეებს ესალმება“…

„დღეს მე ღამე კარავში გავატარე, ვერხოვნა რადას წინ“, – აცხადებს მიშიკო ყურებამდე გაღიმებული სახით. ჟურნალისტებიც დადარაჯებულნი არიან და მის ყოველ სიტყვას ისე იჭერენ, თითქოსდა მსოფლიოში სხვა არაფერი ხდებოდეს, თან ზოგი ახელებს – „ამბობენ, კარავში კი არა, სახლში იყავიო“. მართლაცდა, მიშას მდიდრული ბინა კარვებიდან სულ რაღაც ათი წუთის სავალზეა, მაგრამ მოსახლეობისათვის ამის თქმა ეჭვის შემტანი იქნება: ეს იმას ნიშნავს, რომ ოთხი წლის ბავშვს უთხრა, კეთილი თოვლის პაპა არ არსებობსო.

მიხეილ სააკაშვილს დღეს ბევრი სადარდებელ-საზრუნავი აქვს – გენპროკურორი იური ლუცენკო საქართველოში ექსტრადირებით ემუქრება, მის თანამოაზრეებს „ტომრებს თავზე აცმევენ“ და საქართველოში ისე აძევებენ, ზოგს კი უკრაინაში გამოჩენას უკრძალავენ. რა ქნას მიშიკომ? საღამოობით ვიდეომიმართვებით ხალხს ევედრება – „მოდით, ვეჩე მაქვს და დაესწარით. ვისაუბროთ, მინდა ვიცოდე, რომ აქ ტყუილად არ ვზივართ“. ჯერ უკრაინულად ლაპარაკობს, მერე რუსულზე გადადის, ბოლოს ქართულად… რაღა ვლადიმერ მაიაკოვსკი და რაღა მიხეილ სააკაშვილი… თუმცა „ორივე დაბადებით ქართველები არიან“.

მიშიკოს დიდი საქმეები აქვს მოსაგვარებელი – ოლიგარქები უნდა დაამხოს, უკრაინა უნდა გადაარჩინოს… მაგრამ ეყოფა კი ძალა?

«Deutsche Welle» (გერმანია), 25 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.dw.com/ru/комментарий-саакашвили-таран-для-украинской-оппозиции/a-41091030

მიხეილ სააკაშვილი – „ტარანი“ უკრაინული ოპოზიციისათვის

სერგეი რუდენკო, პოლიტიკუირი მიმომხილველი

(ამონარიდი პუბლიკაციიდან)

მიხეილ სააკაშვილის დაპირისპირება პეტრო პოროშენკოსთან – ეს უბრალო ბრძოლა არაა უკრაინის პრეზიდენტთან. ისინი ერთმანეთს კარგად იცნობენ ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროიდან, ორივე ვიქტორ იუშენკოს უახლოეს გარემოცვაში შედიოდა, ორივე „ნარინჯოვან რევოლუციაში“ მონაწილეობდა… პეტრო პოროშენკომ პირადად მიიწვია პრეზიდენტყოფილი მიხეილ სააკაშვილი უკრაინაში… ამიტომ მიშასათვის მოქალაქეობის ჩამორთმევა (თანაც ვისგან – პეტროსაგან!) პირად შეურაცხყოფად აღიქმება.

პეტრო პოროშენკოს წინააღმდეგ ბრძოლაში მიხეილ სააკაშვილი მზადაა ყველასთან გაერთიანდეს – „ბატკივშინის“ ლიდერ იულია ტიმოშენკოსთან, უშიშროების სამსახურის ექს-უფროს ვალენტინ ნალივაიჩენკოსთან, ლვოვის მერ ანდრეი სადოვოისთან. მიშასათვის ისინი – თანამგზავრები არიან, მათთვის კი მიშა იმ „ტარანის“ როლის შემსრულებელია, რომელსაც პრეზიდენტის კაბინეტის კარის შენგრევა და უკრაინაში პოლიტიკური სიტუაციის შეცვლა შეუძლია. ყოველი ზემოთ ჩამოთვლილი უკრაინელი პოლიტიკოსს იმედი აქვს, რომ მიხეილ სააკაშვილი მათ მხარს დაუჭერს საპრეზიდენტო-საპარლამენტო არჩევნების დროს, მაგრამ მათი „თამაში“ საქართველოს ყოფილ პრეზიდენტთან დროებითია – მიხეილ სააკაშვილი თვითონ აირჩევს ვისთან იყოს.

მიხეილ სააკაშვილს უკრაინაში ქართული რეფორმების წარმატების გამეორება სურს, მაგრამ მას ამის შესაძლებლობა ჯერ-ჯერობით არ აქვს და უცნობია, როდის ექნება. თუ იური ლუცენკოს განცხადებებს დავუჯერებთ, შესაძლოა იგი საქართველოში დააბრუნონ.

მიხეილ სააკაშვილის მიერ დეკლარირებული ლოზუნგი – „უკრაინა პოროშენკოს გარეშე“ არ იძლევა პასუხს კითხვაზე: კარგი, ვთქვათ, პეტრო პოროშენკო წავიდა, მაგრამ ვინ იქნება მის ნაცვლად? ვისთან ერთად ხედავს იგი უკრაინის მომავალს – იულია ტიმოშენკოსთან, ანდრეი სადოვოისთან, იგორ კოლომოისკისთან თუ მიხეილ სააკაშვილთან ერთად? ჯერ-ჯერობით ეს მნიშვნელოვანი საკითხი გარკვეული არ არის.

კი, უკრაინელები დაიღალნენ ომით და ხელისუფლების კორუმპირებულობით. კი, ყველას სურს სტაბილურობა და მშვიდი ცხოვრება… მაგრამ ისინი ჯერ მზად არ არიან ქუჩაში გამოსვლისა და მიხეილ სააკაშვილის მხარდასაჭერად.

საქართველოს ექს-პრეზიდენტის პოლიტიკური პერსპექტივა უკრაინაში (და აქედან გამომდინარე, პეტრო პოროშენკოს მომავალიც) დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორი სტატუსით იქნება უკრაინაში მიხეილ სააკაშვილი. ჯერ-ჯერობით ხელისუფლება ფრთხილობს და ითმენს. პეტრო პოროშენკო და მისი თანამოზარეები ელოდებიან, როდის გამოიფიტება პოლიტიკურად მიხეილ სააკაშვილი, როდის გამოელევა ძალა და „დაიჩუტება“… მაგრამ, ალბათ, ეს მათი ყველაზე დიდი შეცდომაა: საქართველოს ექს-პრეზიდენტი დღეს ყველაზე არაპროგნოზირებადი პოლიტიკოსია და მისგან ყველაფერია მოსალოდნელი. მით უმეტეს, რომ მას მკაფიოდ გაცხადებული მიზანი აქვს – „უკრაინა პროშენკოს გარეშე“.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): არჩევნების არითმეტიკა საქართველოში: იგებს ის, ვინც მეტს ხარჯავს

«TRT -Türkiye Radyo Televizyon Kurumu» (თურქეთი): ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის ხაზი 30 ოქტომბერს იხსნება // მატარებელი სტარტს ბაქოს დეპოდან აიღებს

——————–

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 24 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/georgia-local-election-results-2017/4082595.html

არჩევნების არითმეტიკა საქართველოში: იგებს ის, ვინც მეტს ხარჯავს

ზაზა წულაძე

ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, რომელიც საქართველოში 21 ოქტომბერს ჩატარდა, ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკურმა ორგანიზაცია „ქართულმა ოცნებამ“, წინასწარი შედეგების მიხედვით, საგრძნობი უპირატესობით გაიმარჯვა: მმართველმა პარტიამ საქართველოს მასშტაბით, პროპორციულ არჩევნებში – 55,73% ანუ 837 054 ხმა მიიღო. მეორე ადგილზე 17.07%-ით (256 452 ხმა) ექსპრეზიენტ მიხეილ სააკაშვილის „ნაციონალური მოძრაობა“ გავიდა. მესამე შედეგი 10,4%-ით (156 276 ხმა) გიგი უგულავასა და გიგა ბოკერიას „ევროპულმა საქართველომ“ აჩვენა. მეოთხეზე 6,56%-ით (98 585 ხმა) „პარტიოტთა ალიანსი“ აღმოჩნდა. 4%-იანი საარჩევნო ბარიერი სწორედ ამ ოთხმა სუბიექტმა გადალახა.

„ქართულმა ოცნების“ მერობის კანდიდატებმა პირველივე ტურში იმარჯვეს დედაქალაქში (კახი კალაძე – 51% VS ალექსანდრე ელისაშვილი – 17,5%), სამ თვითმმართველ ქალაქში (ბათუმი, ფოთი, რუსთავი) და 54 თვითმმართველ თემში. 1090 მაჟორიტარული ოლქიდან „ოცნებამ“ 1015 ოლქი მოიგო (აქედან 16-ში კონკურენტი საერთოდ არ ჰყავდა) და მხოლოდ 75-ში დამარცხდა.

„თბილისის ფაბიანური საზოგადოების“ თავმჯდომარე ლევან ლორთქიფანიძეს მიაჩნია, რომ ბიძინა ივანიშვილის პარტიამ ასეთ შედეგს, პირველ რიგში, დიდი ფულის დახარჯვით მიაღწია:

„მთელი წინასაარჩევნო კამპანია შეგვიძლია დავახასიათოთ, ერთადერთი სიტყვით – უთანასწორობა. საარჩევნო სუბიექტებს შორის აბსოლუტური უთანასწორობა იყო დაფინანსების, საარჩევნო კომისიაში წარმომადგენლობის, მედიაში გაშუქების, სხვადასხვა რესურსების გამოყენების თვალსაზრით. ჩვენ ვხედავდით, რომ ისევ სახელისუფლებო ძალას აქვს აბსოლუტური ძალაუფლება, კვლავ იგივე ბიზნესი ურიცხავს მთავრობას ფულს, რომელიც 2012 წლამდე „ნაციონალურ მოძრაობას“ აფინანსებდა. დაფინანსების სქემაც ანალოგიურია, ბიზნესს მთავრობა აძლევს მრავალმილიონიან ტენდერებს და ბიზნესმენებსაც მხოლოდ ამის შემდეგ უჩნდებათ პოლიტიკური პრეფერენციები“.

პირველად, ბოლო ხუთი წლის მანძილზე, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ბიძინა ივანიშვილი, რომლის ქონებაც 4,8 მილიარდ დოლარს შეადგენს, წინასაარჩევნო კამპანიაში არ ჩართულა. სამაგიეროდ, „ქართულმა ოცნებამ“ ბოლო ოთხი თვის მანძილზე, შემოწირულობის სახით – 11 მილიონ 640 411 ლარი მიიღო.

მაშინ, როცა 2017 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილე ყველა დანარჩენ პოლიტიკურ პარტიასა თუ დამოუკიდებელ კანდიდატს საერთო ჯამში, მხოლოდ – 1 მილიონ 358 595 ლარი შესწირეს. აქედან – 931 083 ლარი „ევროპულ საქართველოს“, 108 149 ლარი კი „ნაციონალურ მოძრაობას“ ერგო.

ოპონენტები ფიქრობენ, რომ „ქართულმა ოცნებამ“, როგორც წინა არჩევნებზე, ახლაც დეკლარირებულზე გაცილებით მეტი ფული დახარჯა. არჩევნების დროს „შავი ფულის“ მოძრაობას არც აუდიტის სამსახურში გამორიცხავენ, სადაც რამდენიმე შემოწირვის კანონიერებას ამ დრომდე სწავლობენ.

შედარებისთვის: წინა, 2014 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე გამარჯვება საარჩევნო ბლოკ “ქართული ოცნებას” – ოფიციალურად, თითქმის ორჯერ ნაკლები თანხა – 6 318 735 ლარი დაუჯდა. 2014 წელს, „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ – 2 435 792 ლარი, ყველა დანარჩენმა პოლიტიკურმა სუბიექტმა კი ჯამში 3 106 244 ლარი დახარჯა. ანუ, „ქართულ ოცნებას“ 2017 წელს, თითქმის, იგივე თანხა დასჭირდა გასამარჯვებლად (11,6 მილიონი), რაც 2014 წელს, ყველამ საარჩევნო სუბიექტმა ერთად დახარჯა (11,8 მილიონი).

იურისტი დავით ჯანდიერი თვლის, რომ უფულოდ დარჩენილმა ოპოზიციამ ვერც „გადაუწყვეტელი ამომრჩევლის“ მიმხრობა შეძლო და ვერც „ნიჰილისტების“ სახლიდან გამოყვანა მოახერხა, რამაც მმართველ პარტიას გამარჯვება კიდევ უფრო გაუადვილა:

„ის, რომ არჩევნებზე სულ უფრო ნაკლები ადამიანი მიდის, ამას სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებული მიზეზები აქვს. განვითარებულ, დემოკრატიულ და ეკონომიკურად ძლიერ ქვეყნებში ძალიან ბევრი ადამიანი არ მიდის არჩევნებზე იმ უბრალო მიზეზით, რომ იგი ქვეყანაში არსებული სიტუაციით მეტ-ნაკლებად კმაყოფილია. ჩვენთან კი აბსოლუტურად სხვა ვითარებაა. აქ ნიჰილისტურად განწყობილი ამომრჩეველი სახლში რჩება იმიტომ, რომ მას ელემენტარულად არ სჯერა, რომ მის მიერ გაკეთებული არჩევანი რაღაცას შეცვლის“.

​21 ოქტომბრის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე, ხმის უფლება 3 440 123 ამომრჩევლიდან, მხოლოდ 1 570 563-მა ანუ 45,65 %-მა გამოიყენა. კიდევ უფრო დაბალი იყო ამომრჩეველთა აქტივობა თბილისში – 43,4%.

2017 წლის თვითმართველობის არჩევნების შედეგად, საქართველოში 58 მერი და 64 მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2058 წევრი აირჩიეს. ერთ თვითმმართველ ქალაქში (ქუთაისი) და ხუთ თვითმმართველ (თიანეთი, ყაზბეგი, ბორჯომი, ხაშური, მარტვილი) თემში მეორე ტური დაინიშნება, რომელიც 15 ნოემბრამდე უნდა გაიმართოს.

დაძაბული სიტუაცია შეიქმნა თიანეთში, სადაც ბიძინა ივანიშვილის სტუდენტობის მეგობარი, მმართველი კოალიციის ყოფილი დეპუტატი თამაზ მეჭიაური “ქართულ ოცნებას” გაყალბებაში სდებს ბრალს. თამაზ მეჭიაურმა არჩევნებში 3077, ხოლო მისმა კონკურენტმა “ოცნებიდან” – 3081 ხმა მიიღო.

მეორე ტურში, “ნაციონალური მოძრაობის” მერობის ორი კანდიდატი გავიდა (ქუთაისი, მარტვილი), თუმცა 23 ოქტომბერს, პარტიის პოლიტსაბჭოს გადაწყვეტილებით, მიხეილ სააკაშვილის პარტიამ არჩევნების მეორე ტურს ბოიკოტი გამოუცხადა.

ეუთოს და დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR) სადამკვირვებლო მისიამ წინასწარ დასკვნაში აღნიშნა, რომ 21 ოქტომბრის არჩევნებზე „ფუნდამენტური თავისუფლებები ძირითადად დაცული იყო“, ამავე დროს, მისიის აზრით, „მთლიანობაში არჩევნების კონტექსტი მმართველი პარტიის დომინირების ფონზე იყო ფორმირებული“.

OSCE/ODIHR-ის მისიის ხელმძღვანელმა კორინ იონკერმა ხაზი გაუსვა, რომ საარჩევნო უბნებთან „ქართული ოცნების“ კოორდინატორების მხრიდან ადამიანების ID მონაცემების აღრიცხვა, კონტროლი გამოცხადდა ამომრჩეველი თუ არა ხმის მისაცემად და ვის მისცა ხმა „აბსოლუტურად დაუშვებელია“. მისივე თქმით, ზოგ საარჩევნო უბანზე ეს ტენდენცია „მეტად ფიქსირდებოდა, ზოგან – ნაკლებად“.

საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიის დასკვნა მთლიანად გაიზიარა საქართველოში აშშ-ს საელჩომ, რომელმაც საქართველოს მთავრობას მოუწოდა „სწრაფად და გამჭვირვალედ გამოიძიოს საჩივრები ამომრჩეველთა დაშინებისა და ადმინისტრაციული რესურსის ბოროტად გამოყენების შესახებ“.

«TRT -Türkiye Radyo Televizyon Kurumu» (თურქეთი), 23 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.trt.net.tr/georgian/mec-niereba-da-tek-nologia/2017/10/20/bak-o-t-bilisi-qarsis-rkinigzis-xazi-30-ok-tombers-ixsneba-831268

ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის ხაზი 30 ოქტომბერს იხსნება

მატარებელი სტარტს ბაქოს დეპოდან აიღებს

ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო ხაზის პირველი ოფიციალური გახსნა 30 ოქტომბერს გაიმართება თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის, აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის გიორგი კვირიკაშვილის მონაწილეობით.

როგორც  თურქეთის ტრანსპორტის, საზღვაო და კავშირგაბმულობის მინისტრმა აჰმეტ არსლნმა განაცხადა, რეჯეპ ერდოღანი, ილჰამ ალიევი და გიორგი კვირიკაშვილი პირველ მგზავრობას ბაქოს რკინიგზის დეპოდან დაიწყებენ.

„ამ რკინიგზის მაგისტრალის ამოქმედებით მარტო მატარებლები კი არ ივლიან, არამედ, რეგიონის ისტორიაც უკეთესობისკენ შეიცვლება“, – განაცხადა აჰმეტ არსლანმა და დაამატა, რომ ამ მაგისტრალს შემდეგ ედირნედენ ევროპაში მიმავალ ჩქარი მატარებლის რკინიგზის ხაზს მიუერთებენ, რისთვისაც შესაბამისი ნაბიჯები იდგმება.

თურქმა მინისტრმა ასევე განაცხადა, რომ ისინი ირან-აზერბაიჯან-თურქეთს შორისაც გეგმავენ სარკინიგზო ხაზის გაყვანას.

———

შენიშვნა: მასალები ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის გახსნის თაობაზე გამოქვეყნდა აგრეთვე თურქულ გაზეთებში «Daily Sabah»-ში, «Hürriyet Daily News»-ში და ა.შ.

«КоммерсантЪ» (რუსეთი): მიხეილ სააკაშვილის პარტიამ საქართველოში მორიგი არჩევნები წააგო

«Независимая газета» (რუსეთი): „ქართულმა ოცნებამ“ მეტოქეები გაანადგურა // თბილისის მერი იტალიური „მილანის“ ექს-ფეხბურთელი კახა კალაძე გახდა

—-

საქართველოს მუნიციპალური არჩევნები დასავლურ მასმედიაში (მოკლე მიმოხილვა)

——————–

«КоммерсантЪ» (რუსეთი), 23 ოქტომბერი, 2017 წელი
https://www.kommersant.ru/doc/3447277
მიხეილ სააკაშვილის პარტიამ საქართველოში მორიგი არჩევნები წააგო

„მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინაში მყოფი მიხეილ სააკაშვილი აქტიურად ერეოდა საქართველოში მოქმედი თავისი პარტიის საარჩევნო კამპანიაში, „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მუნიციპალური არჩევნები წააგო – მილიარდერ ბიძინა ივანიშვილის პარტია „ქართულმა ოცნებამ“ გაიმარჯვა ფაქტიურად ყველა მსხვილ ქალაქში, თბილისის ჩათვლით, ასევე პარტიული სიებისა და მაჟორიტარული ოლქების მიხედვით, ქვეყნის მასშტაბით“, – აღნიშნულია სტატიაში, რომელშიც გადმოცემულია არჩევნების წინასწარი შედეგები, ცესკოს მონაცემების საფუძველზე (ავტორი – გიორგი დვალი).

„მიხეილ სააკაშვილისათვის, როგორც ჩანს, ყველაზე მტკივნეული ამბავი გახდა მისი თანაპარტიელის ზაალ უდუმაშვილის მშრალი დამარცხება თბილისის მერის არჩევნებში. მან მეორე ადგილიც კი ვერ დაიკავა, ხმების მხოლოდ 16,53% მოაგროვა და წინ დამოუკიდებელი კანდიდატი ალეკო ელისაშვილი გაუშვა (ხმების 17,49%-ით). რაც შეეხება თვით მერს, ის პირველივე ტურში უკვე ცნობილია – „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ლიდერი, ენერგეტიკის ექს-მინისტრი და ექს-ფეხბურთელი კახა კალაძე (ხმების 51,13%-ით).

„ქართული ოცნების“ კანდიდატებმა დამაჯერებლად გაიმარჯვეს მოწინააღმდეგეებზე საქართველოს ყველა „თვითმმართველ ქალაქში“. მეორე ტური მხოლოდ ქუთაისში ჩატარდება, თუმცა იქაც „ქართული ოცნების“ კანდიდატი [გიორგი ჭიღვარია] ბევრად წინ უსწრებს თავის მეტოქეს, მიხეილ სააკაშვილის თანაპარტიელს, საგარეო საქმეთა ყოფილ მინისტრ გრიგოლ ვაშაძეს, რომელიც მოსახლეობას იმ სკანდალით დაამახსოვრდა, რომ მინისტრის პოსტზე მყოფი რუსეთის მოქალაქეობას ინარჩუნებდა და რუსულ  პასპორტზე მხოლოდ 2008 წლის „ხუთდღიანი ომის“ შემდეგ უარი.

ამრიგად, შეიძლება ითქვას, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ მუნიციპალურ არჩევნებში აბსოლუტური უმრავლესობა მოიპოვა, თბილისის საკრებულოს ჩათვლით. ექსპერტების აზრით, მიხეილ სააკაშვილის პარტიის ასეთი გამანადგურებელი დამარცხების მიზეზი მისივე მხარდამჭერების იმედგაცრუებაა. „ხალხი დაიღალა და აღარ სჯერა, რომ მიხეილ სააკაშვილი ერთნაირად იბრძვის როგორც საქართველოში, ასევე უკრაინაშიც“, – განუცხადა „კომერსანტს“ ანალიტიკოსმა დავით ავალიშვილმა.

«Независимая газета» (რუსეთი), 23 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.ng.ru/cis/2017-10-23/5_7100_georgia.html

„ქართულმა ოცნებამ“ მეტოქეები გაანადგურა

თბილისის მერი იტალიური „მილანის“ ყოფილი ფეხბურთელი კახა კალაძე გახდა

სტატიაში ვრცლადაა გადმოცემული საქართველოში მუნიციპალური (ადგილობრივი თვითმმართველობის) ორგანოების არჩევნებში ხმის მიცემის პროცესი და შედეგები (ავტორი – იური როქსი).

„საქართველოში არჩევნები ჩატარებულად ჩაითვალა, ცესკომ წინასწარი შედეგები შეაჯამა, ოპოზიციამ საწადელი ვერ შეისრულა, მმართველმა პარტიამ გამარჯვება მოიპოვა, უცხოელმა დამკვირვებლებს რაიმე სერიოზული დარღვევა არ დაუფიქსირებიათ. „ქართული ოცნების“ წარმატება ტოტალური აღმოჩნდა როგორც პროპორციული, ასევე მაჟორიტარული სიებით – მან ოპოზიციას არანაირი შანსი არ დაუტოვა არცერთ უბანზე.

ინტრიგა მხოლოდ თბილისში შეინიშნებოდა: ზოგიერთ ანალიტიკოსს მიაჩნდა, რომ ქალაქის მერის არჩევნებში მეორე ტური გაიმართებაო, მაგრამ მათი პროგნოზი მცდარი აღმოჩნდა: თბილისის ხელმძღვანელად კვლავ „ქართული ოცნების“ კანდიდატი აირჩიეს, ამჯერად ცნობილი  ფეხბურთელი კახა კალაძე. „მოულოდნელი ფაქტი“ მაინც მოხდა: კახა კალაძის მთავარ კონკურენტად პოპულარული ტელეწამყვანი, „ერთიანი ნაცმოძრაობის კანდიდატი ზაალ უდუმაშვილი ითვლებოდა, მას კი დამოუკიდებელმა კანდიდატმა ალეკო ელისაშვილმა აჯობა და ხმების რაოდენობით მეორე ადგილზე გავიდა. მომხდარმა ამბავმა უნდა დააფიქროს როგორც „ნაციონალები“, ასევე  მათი არაფორმალური ლიდერი მიხეილ სააკაშვილი, რომელიც უკრაინაში პოლიტიკური პროექტის რეალიზებას ცდილობს. ფაქტია, რომ „ნაციონალები“, 2012 წლიდან მოყოლებული, ყველა არჩევნებს ლაწა-ლუწით აგებენ და თან სულ უფრო ცუდი შედეგებით.

წესით, ჭკუას მმართველი პარტიამაც უნდა მოუხმოს – ჭირდება კი „ქართულ ოცნებას“ ოპოზიციის მარგინალიზაცია? თუ მისი მთავარი მოწინააღმდეგე ასეთი არააეფექტურია („ერთიანმა ნაცმოძრაობამ“  ხმების მხოლოდ 17% მიიღო), მაშინ რა უნდა ითქვას დანარჩენ პოლიტიკურ პარტიებზე, რომლებიც ძლივ-ძლივობით აგროვებენ ხმების 5%-ს? თანაც მათი ყველა კანდიდატის წინასაარჩევნო კამპანია ერთმანეთისაგან გადაწერილს ჰგავდა.

არჩევნების ყველა მონაწილე (თბილისშიც და რეგიონებშიც) თითქოსდა ერთმანეთს გაურიგდა – მათ ყველამ წინა პლანზე ეკოლოგიური და გარემოს დაცვის პრობლემები წამოსწია. ამ სფეროში მართლაც ბევრი რამაა გასაკეთებელი, განსაკუთრებით საქართველოს ტურიზმის პერსპექტვის გათვალისწინებით. ბევრი დაპირება იყო სოციალურ-ეკონომიკური განხრით, მაგრამ რამდენი და როგორ შესრულდება, ეს საკითხი ღიად რჩება.

არჩევნების შედეგების აშკარა ერთმნიშვნელოვანი ხასიათისა და საერთაშორისო დამკვირვებლების განცხადების მიუხედავად – რაიმე სერიოზული დარღვევები არ მომხდარაო – ოპოზიციამ თავისი დამარცხება მაინც ხელისუფლებას დააბრალა: „ნაციონალთა“ აზრით, არჩევნები გაყალბდა. თუმცა მათ აზრს საქართველოში ცოტა ვინმე თუ იზიარებს.

——–

საქართველოში გამართული მუნიციპალური არჩევნების შესახებ რუსული მასმედიის მიერ გავრცელებული მასალების რაოდენობისა და სიხშირის მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, შეიძლება ითქვას, რომ რუსეთის პრესა, რადიო-ტელევიზია და საინფორმაციო სააგენტოები საკმაოდ აქტიურად აშუქებდნენ არჩევნების მიმდინარეობას და მის შედეგებს. ასეთივე ტენდენცია და სურათი შეინიშნება უკრაინულ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებშიც.

——————–

საქართველო მუნიციპალური არჩევნები

დასავლურ მასმედიაში

23 ოქტომბრის დილის მდგომარეობით, ბოლო ორი დღის განმავლობაში საქართველოში ჩატარებულ არჩევნებს აშუქებდნენ საინფორმაციო სააგენტოები „როიტერი“ და „ფრანს-პრესი“ (ავრცელებდნენ ფაქტობრივ-სტატისტიკური მონაცემებს, რაიმე მნიშვნელოვანი საავტორო კომენტარებისა და შეფასებების გარეშე). არჩევნების დროს ხმის მიცემის ამსახველი მასალა გაავრცელა ბრიტანული „ბი-ბი-სი“-ს რუსულმა სამსახურმა, საფრანგეთში არსებულმა ევროპულმა სამაუწყებლო ტელეარხმა „ევრონიუსმა“, გერმანულმა „დოიჩე ველემ“ და ა.შ.

ამერიკული რადიო „თავისუფლება/თავისუფალი ევროპის“ რუსული სამსახურის – რადიო „სვობოდას“ პროექტის – „ეხო კავკაზას“ მიერ ეთერში გადაიცა ვრცელი ინტერვიუ ქართველ პოლიტოლოგებთან – ზვიად აბაშიძესთან და გია ხუხაშვილთან (მათ ესაუბრება პრაღელი ჟურნალისტი ეკატერინა პროკოფიევა), რომლებიც არჩევნების შედეგებს აფასებენ.

ორივეს აზრით, შედეგები სავსებით ლოგიკურია – მოხდა ის, რაც უნდა მომხდარიყო: „ქართულმა ოცნების“ გამარჯვება სრულიად კანონიერად მოიპოვა. ინტერვიუში პოლიტოლოგები  ყურადღებას უთმობენ თბილისის მერობის კანდიდატების კ.კალაძის, ზ.უდუმაშვილის, ა.ელისაშვილისა და ე.ხოშტარიას წარმატებისა და წარუმატებლობის მიზეზებს (წყარო: https://www.ekhokavkaza.com/a/28809331.html).

«КоммерсантЪ» (რუსეთი): რამდენად პოპულარულია მიხეილ სააკაშვილი საქართველოში? ამას დღევანდელი არჩევნების შედეგები გვაჩვენებს

«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი): ნაციონალიზმი და თხილი // საქართველო და აფხაზეთი Nutella-ს წარმოებას სირთულეებს უქმნიან // კონფლიქტის გამო შეიძლება ევროპელებმა გემრიელად ვეღარ ისაუზმონ

«Эхо» (აზერბაიჯანი): „ნუ იჩქარებთ ბაქოს ძაგებას და თბილისის ქებას“ // საქართველოს დედაქალაქის შუქ-ჩრდილები

——————–

«КоммерсантЪ» (რუსეთი), 21 ოქტომბერი, 2017 წელი
https://www.kommersant.ru/doc/3446765
რამდენად პოპულარულია მიხეილ სააკაშვილი საქართველოში?
ამას დღევანდელი არჩევნების შედეგები გვაჩვენებს

„საქართველოში დღეს მუნიციპალური არჩევნები ტარდება, რომლის მთვარი ინტრიგა შემდეგში გამოიხატება: შეძლებს თუ არა ქვეყნის ექს-პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის პარტია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ რეალური კონკურენცია გაუწიოს მილიარდერ ბიძინა ივანიშვილის მმართველ პარტიას – „ქართულ ოცნებას“? არჩევნებში პრორუსული პოლიტიკური ორგანიზაცია – „პატრიოტთა ალიანსიც“ მონაწილეობს, რომელიც „მოსკოვთან, სოხუმთან და ცხინვალთან დიალოგის“ მხარდამჭერად გამოდის, თუმცა „პატრიოტებს“ რაიმე სერიოზული შედეგის მიღების იმედი არ აქვთ“, – ნათქვამია სტატიაში, რომელშიც განხილულია არჩევნების წინ შექმნილი პოლიტიკურ ძალთა განლაგება (ავტორი – გიორგი დვალი).

ორივე მხარემ – ხელისუფლებამაც და ოპოზიციამაც მნიშვნელოვანი სამობილიზაციო ძალისხმევა გასწია. გამოკითხვები გამარჯვებას მმართველ პარტიას უწინასწარმეტყველებენ, თუმცა ოპოზიცია წარმატების იმედს არ კარგავს, განსაკუთრებით აქტიურობს ექს-პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის პარტია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. მაგრამ სანამ „ქართულ ოცნებას“ დაამარცხებენ, „ნაციონალებმა“ თავიანთ განაყოფზე, ანუ პარტია „ევროპულ საქართველოზე“ უნდა მოიპოვონ გამარჯვება.

„ევროპული საქართველო“ შარშან იმ „ნაციონალმა“ ლიდერებმა შექმნეს, რომლებიც მიხეილ სააკაშვილის გადაწყვეტილებამ გაანაწყენა – როცა ექს-პრეზიდენტმა საქართველოს მოქალაქეობა უკრაინის მოქალაქეობაზე გაცვალა. „მას ძალიან უნდოდა ოდესის ოლქის გუბერნატორობა, მოწყენილი იყო ხელისუფლების გარეშე და თანამდებობას საქართველოს მოქალაქეობა შესწირა“, – ამბობს „კომერსანტთან“ საუბარში პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ყოფილი უფროსი გიორგი უგულავა. მისი თქმით, ოდესაში მიშას ფაქტიურად მხოლოდ მეხანძრეებს ხელმძღვანელობდა, თავის თავს კი პრეზიდენტობის აურას უქმნიდა“.

თვითონ მიხეილ სააკაშვილისათვის კი ფსონი ძალიან მნიშვნელოვანია: თუ იგი წააგებს „ქართულ ოცნებასთან“, მაშინ იგი წააგებს თავის პარტიას და საკუთარ თავსაც, იგი საბოლოოდ დაკარგავს პოლიტიკურ წონას საქართველოში. თუმცა პოლიტოლოგი გია ხუხაშვილი დარწმუნებულია, რომ მიხეილ სააკაშვილს ჯერ კიდევ აქვს რესურსი: „იგი თავის მომხრეებისათვის თითქმის რელიგიურ ფიგურად იქცა. ასე რომ, „ევროპელი ქართველები“ „ნაციონალებზე“ წარმატებულად ვერ გამოვლენ“, – ამბობს გია ხუხაშვილი „კომერსანტის“ კორესპონდენტთან საუბარში.

არჩევნებში შესამჩნევ მოთამაშედ რჩება „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი“,  ჟურნალისტის და პარლამენტის დეპუტატის ირმა ინაშვილის ხელმძღვანელობით, რომელმაც თავის დროზე მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ხელისუფლების შეცვლაში (2012 წელს). ამ პარტიის დეპუტატები ხშირად დადიან მოსკოვში და სახელმწიფო სათათბიროელ კოლეგებს ხვდებიან. ირმა ინაშვილი ამომრჩევლებში ამ სლოგანით მოუწოდებს – „დავიწყოთ დიალოგი მოსკოვთან, სოხუმთან და ცხინვალთან“. თუ გავითვალისწინებთ, რომ „პატრიოტებმა“ გასულ არჩევნებში მხოლოდ ხმების 5% მიიღეს, დღევანდელი შედეგებიც დიდი არ იქნება.

ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც თბილისი მერის არჩევნებია. „ქართულმა ოცნებამ“ ქალაქის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე ასარჩევად თავისი ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკოსი – ენერგეტიკის ექს-მინისტრი და „მილანის“ საფეხბურთო კლუბის ყოფილი მოთამაშე კახაბერ კალაძე წარადგინა. მისი ოპონენტი კი „ნაციონალებიდან“ – პოპულარული ტელეწამყვანი ზაალ უდუმაშვილი. ოპოზიცია აცხადებს, რომ მეორე ტურის შემთხვევაში ისინი „ოცნების“ წინააღმდეგ გაერთიანდებიან… თუმცა გამოკითხვების შედეგები მოწმობენ, რომ კახა კალაძე დღევანდელ არჩევნებში გაიმარჯვებს, ანუ მეორე ტური საჭირო არ იქნება.

«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი), 20 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.economist.com/news/europe/21730456-decades-old-war-may-keep-hazelnuts-reaching-europes-breakfast-tables-georgia-and-abkhazia

ნაციონალიზმი და თხილი

საქართველო და აფხაზეთი Nutella-ს წარმოებას სირთულეებს უქმნიან

კონფლიქტის გამო შეიძლება ევროპელებმა გემრიელად ვეღარ ისაუზმონ

(მცირე შემოკლებით)

რუსეთით და შავი ზღვით იზოლირებულ-გარემოცული საქართველო ბოლო ათი წლის განმავლობაში ევროპასთან დაახლოებას ცდილობს და ამ ძალისხმევაში მნიშვნელოვან როლს ფუნდუკი (ტყის თხილი) ასრულებს. 2007 წელს იტალიურმა კომპანიამ Ferrero საქართველოში თავისი წარმომადგენლობა გახსნა, რომლის მიზანს ამ კომპანიის მთავარი პროდუქტის – შოკოლად-თხილის პასტის – Nutella-ს ძირითადი ინგრედიენტის მიწოდება შეადგენდა (Nutella ევროპელებისათვის საყვარელი საჭმელია, რომელსაც საუზმის დროს პურზე წასმული სახით მიირთმევენ). იმ დროიდან საქართველო, თხილის დამზადების მხრივ, მსოფლიოში მესამე ადგილზე გავიდა (თურქეთ-იტალიის შემდეგ). ფუნდუკი საქართველოსთვის ყველაზე დიდ საექსპორტო პროდუქტად იქცა, მხოლოდ სპილენძს თუ ჩამოუვარდებოდა.

2014 წელს საქართველომ და ევროკავშირმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას თავისუფალი ვაჭრობის თაობაზე, მაგრამ, იმის ნაცვლად, რომ Nutella-ს წარმოებისათვის ფუნდუკის მიწოდება გაიოლებულიყო, შეთანხმებას, პირიქით, პროცესის დამუხრუჭება და გართულება შეუძლია. ფუნდუკის ექსპორტის დაახლოებით 10%-ს საქართველო რუსეთის ჯარების მიერ ოკუპირებული აფხაზეთიდან ახორციელებს. თბილისს არანაირი სავაჭრო შეთანხმება არ აქვს  აფხაზეთის საოკუპაციო ხელისუფლებასთან, ფუნდუკი კი ერთადერთი პროდუქტია, რომლის გაყიდვის უფლებას აფხაზ სეპარატისტთა ლიდერები ადგილობრივ ფერმერებს აძლევენ (ფუნდუკის კულტურით ძირითადად გალის რაიონის მოსახლეობაა დაკავებული, რომლებთაც მოსავალი საქართველოს ტერიტორიაზე გადააქვთ და იქ ყიდიან).

2018 წლიდან, ევროკავშირთან გაფორმებული ასოცირების შეთანხმების თანახმად, საქართველოდან ექსპორტირებული ყველა პროდუქცია ევროკავშირის სტანდარტებს უნდა შეესაბამებოდეს, ოფიციალური სერტიფიცირების ჩათვლით (ანუ უნდა იყოს მითითებული პროდუქტის წარმომავლობაც). აფხაზმა ფერმერებმა ქართული სერტიფიკატები რომ მიიღონ, აფხაზეთის ხელისუფლება მათ ეროვნულ ღალატად ჩაუთვლით. შესაბამისად, ფუნდუკი Nutella-ს დასამზადებლად ვერ გაიგზავნება. მაგრამ არც აფხაზეთის სრული იზოლირება არ შეიძლება ევროპისაგან, რადგან ამ შემთხვევაში ის რუსეთზე კიდევ უფრო დამოკიდებული გახდება. „რუსეთი ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორია, მაგრამ ფუნდუკზე მოთხოვნილება იქ ძალიან დაბალია“, – ამბობს აფხაზეთის ე.წ. „ეკონომიკის მინისტრი“ ადღურ არძინბა, – ამიტომ იძულებული ვართ პრიორიტეტი მივანიჭოთა ისეთ პროდუქტებს, როგორიცაა ღვინო და ცისტრუსები, რომლებიც რუსეთში მოთხოვნილებაა“.

ერთადერთი პროცესი, რომელსაც თბილისისა და სეპარატისტული რეგიონის ურთიერთობის ნორმალიზება მოახდინოს, ჟენევაში მიმდინარე მოლაპარაკებების პროცესია, თუმცა, გულახდილად რომ ვთქვათ, რომ ვთქვათ, ჯერ-ჯერობით არანაირი შედეგი არ ჩანს და საერთოდ, იმ მოლაპარაკებების დღის წესრიგში ვაჭრობის საკითხი საერთოდ არ არის შეტანილი.

მართალია, ფუნდუკს მტრები გაუჩნდა – აზიური ფაროსანა მოსავალს გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს ანადგურებს – აფხაზეთშიც და საქართველოშიც, მაგრამ ტკბილეულის მოყვარულ ევროპელებს ჯერ-ჯერობით საგანგაშო არაფერი აქვთ, Nutella-ს გამოშვება არ შეწყდება, სამყოფი თხილი მოიძებნება. ცუდი ისაა, რომ სეპარატისტული კონფლიქტი ქართველებს და აფხაზებს ეფექტურად თანამშრომლობის საშუალებას არ აძლევს, რათა მცენარე მავნებლისაგან იყოს დაცული და თხილის ექსპორტიც ნორმალურად განვითარდეს. კაკაო და ფუნდუკი ერთმანეთს კარგად უთავსდება, ვაჭრობა და ნაციონალიზმი კი პირიქით.

«Эхо» (აზერბაიჯანი), 21 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://ru.echo.az/?p=63786

„ნუ იჩქარებთ ბაქოს ძაგებას და თბილისის ქებას“

საქართველოს დედაქალაქის შუქ-ჩრდილები

„ბოლო დროს აზერბაიჯანელები, როცა საკუთარ ქვეყანას მეზობელ საქართველოს ადარებენ, პირდაპირ კრიტიკაზე გადადიან და ნეგატიურ შეფასებებს არ იშურებენ – ჩვენთან, ბაქოში, ყველაფერი ცუდი და ულამაზოა, თბილისი კი ბრწყინავსო. თავდაპირველად იწყებენ საზღვრით – ჩვენი მესაზღვრეები უხეშები არიან, პატივს არ გცემენ, ქართველები კი პირდაპირ თვალებში შემოგციციცნებენ, საზღვარზე ხუთ წუთში გადადიხარო. გზები ხომ  უმაღლესი დონისაა, პოლიციელები ქრთამს არ იღებენ, ყველგან სისუფთავეა, თბილისში ყველა გიღიმის, ხელისუფლება ზრუნავს ქალაქის ისტორიული სახის შენარჩუნებაზო… მოკლედ, სამოთხეაო, რა… ჰოდა, მე თვითონ გადავწყვიტე ამ ყველაფრის შემოწმება“, – წერს სტატიის ავტორი ოლღა ბულანოვა, რომელიც საქართველოს ეწვია და თბილისი მოინახულა.

„თბილისში უკანასკნელად ათი წლის წინ ვიყავი, 2007 წელს. იმ დროს ქალაქმა ჩემზე მეტ-ნაკლებად სასიამოვნო შთაბეჭდილება დატოვა. ნეტავ ახლა როგორია სამოთხედ აღიარებული საქართველოს დედაქალაქი? ჰოდა, მეც გადავწყვიტე მისი მონახულება.

ჩვენი მატარებელი „ბაქო-თბილისი“ აზერბაიჯან-საქართველოს საზღვარზე გაჩერდა. შინაგანად ვიძაბები – აი, ახლა ჩვენი მშობლიური მესაზღვრეები შეგვამოწმებენ, დიდხანს მოგვაცდევინებენ, მაგრამ არა უშავს, მოვითმენ, სამაგიეროდ ქართველი მესაზღვრეები უცებ გაგვიშვებენ. თუმცა არა, პასპორტები ვაჩვენეთ, კომპიუტერებში შეამოწმეს, მებაჟეებიც სწრაფად მორჩნენ თავიანთ საქმეს და მატარებელი მკაცრად გრაფიკის მიხედვით – 45 წუთში დაიძრა საზღვრის ქართული საკონტროლო პუნქტისაკენ. ქართულ საზღვარზე კი ორი საათი გვალოდინეს. არანაირი კომპიუტერები იქ არ აქვთ, ყველაფერი ისეა, როგორც ათი წლის იყო. საბაჟოზეც მაინცდამაინც დიდი ყურადღება არ გამოუჩენიათ, უკანონოდ რაიმე რომ გადამეტანა, ვერავინ შეამჩნევდა…. (…)

თბილისის რკინიგზის სადგური. ერიჰაა… როგორიც იყო ათი (ან 20-30) წლის წინათ, იგივე დარჩენილა – ჭუჭყიანი, არეულ-დარეული… ვაგზლის წინ – მათხოვრები და ბომჟები. სისუფთავე მხოლოდ ბილეთების დარბაზში და პერონზე შეინიშნება. და უცებ – ჰოი, საკვირველებავ! – თანამედროვე სუპერმარკეტებს ხედავთ – თითქოსდა 90-იანი წლებიდან დროის მანქანით მოგზაურობ! სამწუხაროდ, დროის მანქანის შეგრძნებას განსაკუთრებით მიწისქვეშა გადასასვლელბით სარგებლობისას ამჩნევ – სუპერმოუწყობელი, სპეციფიკური „არომატით“, სიბინძურით, კედლებზე „სასიამოვნო“ წარწერებით, ბუზებით…

და ისევ დროის მანქანით მეტროში: სხვათა შორის ეს ერთადერთი ადგილია, სადაც დასახელება ლათინური ასოებითაა მოცემული, თორემ ისე ქალაქში ვერ მიხვდები – კაფეში შედიხარ თუ ფოტოატელიეში, ან ოფისში. როგორც ჩანს, თბილისის მეტრო გახსნის დღიდან – 1966 წლიდან არ გარემონტებულა. ცუდი განათება, ჭუჭყიანი კედლები, გაშავებული ჭერი და ნათურები გუნება-განწყობას გაგიფუჭებთ. არადა, ასეთ არაკომფორტულ პირობებში მგზავრობაც რომ ძვირია? 50 თეთრი!

რაც შეეხება ძველი თბილისის უბნებს: ცენტრი და ის ადგილები, რომლებსაც ხელისუფლება უცხოელი ტურისტებისთვის ინახავს, მოვლილი და ლამაზია, ვერაფერს იტყვი. ჰოდა, ტურისტებიც ფოტოაპარატებს აჩხაკუნებენ და ნასიამოვნები დადიან. ფაქტია, რომ თბილისში ბევრი ძველი შენობა და ევროპული არქიტექტურის ნიმუშებია შემონახული, ბაქოს ვერ შეადარებ. თბილისში ევროპული შენობების აგება ჯერ კიდევ მე-19 საუკუნის დასაწყისში გადაწყვიტეს. მიდიხარ რუსთაველის გამზირზე და გგონია, რომ სანკტ-პეტერბურგში ხარ – ფართოდ გაშლილი ქუჩა და ორივე მხარეს ერმიტაჟის მსგავსი შენობები! ძალიან ლამაზია! მაგრამ ცოტა გვერდზე რომ გაუხვიო, ტურისტული მარშრუტებს გასცდე, მაგალითად, სოლოლაკის რაიონში, ისეთ საშინელებათა ფილმების სცენებში მოხვდები, რომ ჰიჩკოკი მიმიქარავს! ვაიმე, ეს რა ვნახე… დანგრეული და ნახევრად დანგრეული ფასადები, ბათქაშაცვენილი კედლები, სადაც „შიგნეული“ ჩანს – ძველი აგური. მიღრეცილ-დაბრეცილი კარები, სარკმელები და რაც ყველაზე საშინელია – ბოძებშეყენებული აივნები, სახლის კედლები, რომლებიც წასაქცევად არიან განწირული“, – წერს ავტორი.

„რასაკვირველია, მხედველობაშია მისაღები, რომ თბილისს ცოტა ფული აქვს, ბაქოს კი შედარებით მეტი. მაგრამ რაც გაქვს, ის ხომ გააზრებულად უნდა გამოიყენო? რატომ რეალიზდება გაუგებარი და უცნაური პროექტები? რას წარმოადგენს ის ორი გიგანტური  მილი, რომელიც რიყეზე გაწოლილი? ვერ გაიგებ, მუზეუმია თუ თეატრი… ფული თუ ხიდისთვის გამოინახა, ძველმა უბნებმა რა დააშავა? სხვათა შორის, ის მინის ხიდიც საკმაოდ ნეგატიურად მოჩანს თბილისის პეიზაჟში – ისევე როგორც სხვა „თანამედროვე“, მაგრამ უშნო მინა-ბეტონის ცათამბჯენები. თბილისელები ხიდის გამო ხუმრობენ – მიხეილ სააკაშვილმა ფრთიანი „ოლვეისი“ დაგვიტოვაო…  მერწმუნეთ, მსგავსება მართლაც საოცარია.

თბილისში, ბაქოსთან შედარებით, ხალხი უფრო თავისუფლად, უფრო გაღიმებული დადის. მაგრამ ეს თავისუფლება ზოგჯერ შოკში გაგდებს, როცა უყურებ, როგორ კოცნაობენ საჯაროდ ახალგაზრდები, როგორ გამომწვევად არიან ჩაცმულნი… ქალები კი უსაშველოდ ეწევიან, თანაც ყველგან – ქუჩაში, შენობებში, შეხვედრებზე… ვის როგორ, მაგრამ ჩემი აზრით, ქართველ ქალებს თამბაქო ძალიან შეჰყვარებიათ“.

მოკლედ, ვრცელ სტატიაში ავტორი კიდევ ბევრ პოზიტიურ თუ ნეგატიურ მომენტზე ამახვილებს ყურადღებას, მაგალითად, მომსახურების დაბალ დონეზე, უხამსობაზე და ა.შ.

„ყველაფრის მიუხედავად, თბილისი მაინც ლამაზი ქალაქია. აუცილებლად უნდა წახვიდე და დაათვალიერო. იქაური ნანგრევიც კი ათასწლეულების მომსწრეა. თუმცა საწყენია, რომ ბაქოელები საკუთარს არ აფასებენ და სხვისას აქებენ. ჩვენ პატრიოტობას ვივიწყებთ, რომლითაც ქართველებს ვერ შევედრებით“, – წერს ავტორი სტატიის დასასრულს.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): ინტერვიუ IFES-ის პრეზიდენტ ბილ სუინსთან: საქართველოში არჩევნების სისტემა დაიხვეწა

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): ისტორია ყარაფილაში: სკოლა თუ ჰიჯაბი? // ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის აზრით, „თუ სკოლა კრძალავს რელიგიური ხასიათის აქსესუარების ტარებას, ეს აკრძალვა უნდა ეხებოდეს ყველა რელიგიას. მაგალითად, ასევე უნდა იყოს აკრძალული ჯვრის ტარება“

«Neue Zürcher Zeitung» (შვეიცარია): რატომ უნდა ლიტვას „გრუზიას“ „საქართველო“-თი შეცვლა? // ვილნიუსი თბილისს სიხარულს ჰგვრის იმით, რომ საქართველოს რუსულ დასახელებას აღარ უწოდებს

«Радио КоммерсантЪ FM» (რუსეთი): ტურისტული მიმართულების ცვლილების შუქ-ჩრდილები: რატომ ატარებს რუსეთის სულ უფრო მეტი მოქალაქე თავის შვებულებას საქართველოში?

——————–

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 06 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/interview-with-bill-sweeny/4059816.html

ინტერვიუ IFES-ის პრეზიდენტ ბილ სუინსთან: საქართველოში არჩევნების სისტემა დაიხვეწა

ია მეურმიშვილი

ინტერვიუ ბილ სუინსთან, IFES -ის (საარჩევნო სისტემების საერთაშორის ფონდის) პრეზიდენტთან:

- ბატონო ბილ, დიდი მადლობა ინტერვიუსთვის. თქვენ საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის ყოველწლიური ჯო ბექსტერის ჯილდო წელს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის (ცესკო) თავმჯდომარეს გადაეცით. რის საფუძველზე შეარჩიეთ თამარ ჟვანია ამ ჯილდოსთვის?

- ფონდი საქართველოს საარჩევნო კომისიასთან 1999 წლიდან თანამშრომლობს. ბოლო არჩევნებზე, საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მხრიდან პროცესის ადმინისტრირების მიმართულებით გაუმჯობესება შევნიშნეთ. ეს ქართველი ამომრჩევლის საჭიროებისადმი გაზრდილ ყურადkღებასა და მომსახურებაში გამოიკვეთა. საარჩევნო ადმინისტრაციის დანიშნულებაც სწორედ ეს არის.

- კონკრეტულად რას ნიშნავს ეს, რაში გამოიხატა „გაუმჯობესება”, რომელზეც თქვენ საუბრობთ?

- ჩვენ დავინახეთ მეტი ეფექტურობა ამომრჩევლის ვინაობის დადასტურებაში, რიგში მდგომი ადამიანების მომსახურებაში. ჩვენ დავინახეთ იმ მოქალაქეებისადმი ძალიან აქტიური ყურადღება, რომლებიც საარჩევნო პროცესში ისტორიულად ასე ჩართული არ ყოფილან. ეს განსაკუთრებით შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებსა და ეთნიკურ უმცირესობებს ეხება. ჩვენ ასევე დავინახეთ ქალების რაოდენობის შესამჩნევი ზრდა, რომლებიც საარჩევნო უბნებზე მუშაობდნენ, საარჩევნო უბნის თავმჯდომარეები იყვნენ, რომლებიც საქართველოს საარჩევნო პროცესის ადმინისტრაციის ლიდერები იყვნენ. ვიფიქრეთ, რომ ჩვენი მხრიდან საჯარო სამსახურში ასეთი დიდი მიღწევების აღიარება მნიშვნელოვანი იყო.

- საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდი საქართველოსთან, როგორც თქვენ ახსენეთ, 1999 წლიდან საქმიანობს. ამ დროის განმავლობაში ფონდს არაერთ არჩევნებზე დაკვირვების შესაძლებლობა ჰქონდა, რომელთაგან ზოგი კარგად ჩატარებული არჩევნები იყო, ზოგიც არა. რას იტყოდით საარჩევნო პროცესის ადმინისტრირების ევოლუციის თვალსაზრისით ამ წლების განმავლობაში?

- საქართველოში ცესკო-ს გაზრდილი პროფესიონალიზმით უაღრესად კმაყოფილი ვართ. ეს გამოიხატება იმაში, თუ როგორ აწარმოებენ ისინი საქმიანობას, მის გამჭვირვალობაში, საქართველოს მოქალაქეების წინაშე ანგარიშვალდებულების აღებაში, მოსახლეობის იმ ნაწილისადმი ყურადღების მიქცევაში, რომელიც მანამდე საარჩევნო პროცესში ჩართული არ იყო. ამით გადაწყვეტილებების მიღების საქმეში მოქალაქეების პროპორციული და სამართლიანი წარმომადგენლობის გარანტიის მიცემა ხდება.

ჩვენ არჩევნების შეფასებების სხვადასხვა საზომი გვაქვს იმის სანახავად, თუ რამდენად კარგად ჩატარდა არჩევნები, იყო თუ არა პროცესი გამჭვირვალე, ჩათვალეს თუ არა მოქალაქეებმა, ამომრჩევლებმა, ქვეყნის სრული პოლიტიკური სპექტრის წარმომადგენლებმა არჩევნები სანდოდ და დამაჯერებლად. საქართველოს ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ყველა ამ მაჩვენებლის აშკარა გაუმჯობესება აჩვენა და დღეს სწორედ ამ მიღწევას აღვნიშნავთ.

- თქვენი აზრით, რა არის ჯერ კიდევ დასახვეწი საქართველოში საარჩევნო პროცესის ადმინისტრირებაში? რა გამოწვევები აქვს ამ მხრივ ცესკო-ს?

- ვფიქრობ ყველა საზოგადოებისთვის გამოწვევას წარმოადგენს ის, თუ რამდენად ხელმისაწვდომს გახდი საარჩევნო ინფრასტრუქტურას ყველასთვის. ეს დიდ საჯარო ინვესტიციას მოითხოვს. საქართველოში ბევრი უბანი ეტლში მჯდომი ამომრჩევლისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო. საზოგადოებაში ხანდაზმული მოქალაქეებისთვის ეს დიდ გამოწვევად რჩება, რადგან მათ საკუთარ ქვეყანაში გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში მონაწილეობა ურთულდებათ.

- საქართველოს პარლამენტმა ცოტა ხნის წინ ახალი კონსტიტუცია მიიღო. მისი ერთ-ერთი ნაწილი საარჩევნო სისტემაზე იქონიებს გავლენას. რას ფიქრობთ ამ ცვლილებებზე? თქვენი გადმოსახედიდან, ისინი ქვეყანაში უფრო გამჭვირვალე და უკეთესი არჩევნების ჩატარებას ხელს შეუწყობს?

- ერთი რამ, რასაც იშვიათად ახსენებენ არის ის, რომ საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკა გვაჩვენებს, რომ საარჩევნო კანონს თუ ცვლი, ეს არჩევნებამდე, სულ მცირე, ერთი წლით ადრე უნდა გააკეთო, რათა ყველა მონაწილეს, პარტიას, კანდიდატს ინფორმაციაზე თანაბარი წვდომა ჰქონდეს და საარჩევნო კამპანიის შესაბამისად დაგეგმვა შეძლოს. ეს ნიშნავს იმასაც, რომ ცესკოს კანონის პროფესიონალურად აღსრულების საშუალება ექნება, რადგან მას დაგეგმვის, საარჩევნო უბნების თანამშრომლების სწავლების და ყველა შესაბამისი საქმის გაკეთების დრო ექნება. ჩემი გადმოსახედიდან ამას ვიტყვი, რომ თუ საქართველო კანონის შეცვლას გადაწყვეტს, კარგია ის, რომ ეს არჩევნებამდე, სულ მცირე, ერთი წლით ადრე ხდება.

- ზოგადად როგორ შეაფასებდით საქართველოში დემოკრატიის ხარისხს არჩევნების ადმინისტრირების მხრივ?

- საქართველოს მოქალაქეებს ყველა საფუძველი აქვთ იმისთვის, რომ გაუღრმავდეთ ნდობა იმ საჯარო მომსახურეების მიმართ, რომელსაც არჩევნები ჰქვია. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ შესაძლებლობების და პროფესიონალიზმის ზრდა აჩვენა. ასევე ჩანს თავდადება მისიის მიმართ, რომ არჩევნებში ხმის მიცემა თითოეული მოქალაქისათვის იყოს შესაძლებელი, ყველა ხმა იქნას მოსმენილი და ყველა ხმა დაითვალოს. ეს ნამდვილად აღსანიშნავი მიღწევაა იმ რეგიონში, სადაც დემოკრატია გარკვეული გამოწვევის წინაშე იდგა. საქართველო ამ მხრივ ნამდვილად გამორჩეულია.

- თქვენ ხმების დათვლა ახსენეთ. ფონდი ხმის დათვლის პროცესში მონაწილეობს?

- ჩვენ ხმებს ფიზიკურად არ ვითვლით, თუმცა უზრუნველვყოფთ ტრეინინგებს იმ სისტემებზე, რომლებიც ხმების დათვლის დროს გამოიყენება. ასევე ვატარებთ ტრეინინგებს არჩევნებზე დაკვირვების პროცესის ასათვისებლად, რათა სამოქალაქო საზოგადოებამ, პოლიტიკურმა პარტიებმა, მედიამ და სხვა ლეგიტიმურმა დამკვირვებლებმა მიმდინარე პროცესზე დაკვირვება შეძლონ.

- როგორ აფასებთ იმას, თუ რამდენად კარგად ჩატარდა არჩევნები, როგორც ადმინისტრირების, ასევე დაკვირვების თვალსაზრისით?

- ჩვენ ვაწარმოებთ არჩევნების აუდიტს და ვატარებთ პროცედურების მთელ წყებას. ერთ-ერთი ასპექტი, რომლითაც ჩვენს ორგანიზაციას საერთაშორისო არენაზე იცნობენ, საარჩევნო დავების იურიდიული გზით გადაწყვეტაში დახმარების გაწევაა.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 06 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/story-in-karajala/4059789.html

ისტორია ყარაფილაში: სკოლა თუ ჰიჯაბი?

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის აზრით, „თუ სკოლა კრძალავს რელიგიური ხასიათის აქსესუარების ტარებას, ეს აკრძალვა უნდა ეხებოდეს ყველა რელიგიას. მაგალითად, ასევე უნდა იყოს აკრძალული ჯვრის ტარება“

ნინო დალაქიშვილი

ნიშნავს თუ არა მრწამსის თავისუფლების უფლების შეზღუდვას სკოლაში რელიგიური აქსესუარით მისვლის აკრძალვა? ამ კითხვაზე პასუხი მარტივი არაა და ის შეიძლება განსხვავებული იყოს იმისდა მიხედვით, რომელ ქვეყანაში ან რომელ რეგიონში ხდება მოქმედება. მაგალითად, ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებაში, რომელიც 2005 წელს გამოიცა და ცნობილია სახელით „ლეილა საჰინი თურქეთის წინააღმდეგ“, ნათქვამია, რომ ბურსას უნივერსიტეტმა თურქეთში, როდესაც სტუდენტებს თავსაბურავების ტარების უფლება შეუზღუდა, კანონი არ დაურღვევია მრწამსის თავისუფლების შესახებ.

რამდენიმე დღის წინ საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყარაფილაში ორი მოსწავლე გოგონა, რომელიც სკოლაში რელიგიური თავსაბურავით მივიდა, უკან გააბრუნეს. სკოლის დირექტორი ელზა აშიროვა აცხადებს: „გვაქვს შინაგანაწესი, სადაც ერთ–ერთ პუნქტად წერია, რომ მოსწავლეს სკოლის შენობაში ეკრძალება კეპიანი ქუდით, ბენდენით, სათვალით, შარფით და სხვა სახის თავსახვევით გამოცხადება. მე ვფიქრობ, აქ არაფერია რელიგიური და არც დისკრიმინაციის ნიშანი არაა“.

მოსწავლის მამა, რომელიც მომხდარ ფაქტში რელიგიის თავისუფლების უფლების შეზღუდვა დაინახა, ამავდროულად ამბობს, რომ თუ სკოლა წესს არ შეცვლის, შვილს სკოლაში არ გაუშვებს: „დირექტორმა რომ დაინახა ჩემი გოგო ჰიჯაბში, უთხრა, რატომ ხარ ასეო, ვინ ჩაგაცმევინაო, აბა სხვა ვინაა სკოლაში ჰიჯაბითო. ბავშვი შეაშინეს. მე იმას ვიტყვი, რომ თუ ეს წესი არ იქნება მიღებული, ჩვენს შვილებს არ გავუშვებთ სკოლაში“.

აღსანიშნავია, რომ საქართველოს განათლების სამინისტრო სკოლის დორექტორის მოსაზრებას იზიარებს. დაირღვა თუ არა სკოლის მოსწავლეების რელიგიის თავისუფლების უფლება, ეს საკითხი შესწავლის საგანს წარმოადგენს. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში, ვისაც მოსწავლის ოჯახმა რელიგიის თავისუფლების უფლების დაცვის მიზნით მიმართა, აცხადებენ, რომ მათ საკითხის შესწავლის შემდეგ სახალხო დამცველს მიმართეს, რადგან მიიჩნევენ, რომ მოსწავლის მიმართ დისკრიმინაციული მიდგომა დაფიქსირდა, რომელიც სახალხო დამცველის კომპეტენციას წარმოადგენს.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ (საია) ყარაჯალის სკოლის შინაგანაწესი გამოითხოვა, სადაც მართლაც მითითებულია სკოლის დირექტორის მიერ ჩამოთვლილი თავსაბურავების აკრძალვის თაობაზე. გიორგი გოცირიძე, საია-ს იურისტი, ჩვენთან საუბრისას აცხადებს, რომ სკოლის შინაგანაწესში არსებული აკრძალვა მხოლოდ მუსლიმურ თავსაბურავს არ უნდა შეხებოდა. „იმ შემთხვევაში, თუ სკოლა კრძალავს რელიგიური ხასიათის აქსესუარების ტარებას სკოლის შენობაში, ეს აკრძალვა უნდა ეხებოდეს ყველა რელიგიურ მიმდინარეობას. მაგალითად, ასევე უნდა იყოს აკრძალული ჯვრის, სამაჯური–ფკსვნილის, დავითის ვარსკვლავის და სხვათა ტარება, თუ ის გარეშე პირისთვის შესამჩნევი და თვალში მოსახვედრია. ამგვარი აკრძალვა თუ იქნებოდა გაწერილი შინაგანაწესში, ის დაარეგულირებდა ჰიჯაბის საკითხსაც და ამ შემთხვევაში დისკრიმინაციას აღარ ექნებოდა ადგილი“ – ასე განმარტავენ საკითხს საია-ში. „ჩვენ მივიჩნიეთ, რომ როდესაც ერთი რელიგიის სიმბოლოს შეტანა სკოლაში შესაძლებელი და მეორე რელიგიის სიმბოლოს შეტანა სკოლაში მოსწავლეს ეკრძალება, ესაა განსხვავებული მოპყრობა, რასაც არ გააჩნია არანაირი გამართლება“, – ამბობს გიორგი გოცირიძე.

იმ შემთხვევაში, თუ სკოლა თავის შინაგანაწესში აკრძალავდა ყველა რელიგიური აქსესუარის ტარებას, დისკრიმინაციის საკითხი აღარ განიხილებოდა, მაგრამ რაკი თავსაბურავის აკრძალვა მხოლოდ მუსლიმი მრევლის ინტერესს უგულებელყოფს, ამიტომ საქმე დისკრიმინაციის კვალიფიკაციის ქვეშ მოექცა.

„ამერიკის ხმასთან“ საუბრისას ქალთა უფლებების დამცველი ბაია პატარაია აცხადებს: „ეს არ არის ჩვეულებრივი ტანისამოსი, ჩვეულებრივი თავსაბურავი, ეს არის ადამიანის რელიგიის გამოხატვა. ერთის მხრივ, არ შეიძლება ბავშვები ძალადობას ექვემდებარებოდნენ. ჩვენ ყურადღებას უნდა ვაქცევდეთ, ვინმე არ აიძულებდეთ მათ თავსაბურავის ტარებას, მაგრამ მეორეს მხრივ, თუ ეს ნამდვილად ბავშვის არჩევანია და მისი გადაწყვეტილებაა, რა თქმა უნდა, პატივი უნდა ვცეთ მას“.

ევროკავშრის ზოგიერთ ქვეყანაში შეზღუდვაა დაწესებული რელიგიურ სამოსზე ბურქაზე, ზოგან კი ნიქაბზეც. ამ რამდენიმე დღის წინ მსგავსი აკრძალვა ავსტრიაშიც მიიღეს. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში განმარტავენ, რომ ბურქა სახის ინდენტიფიკაციას შეუძლებელს ხდის, ამიტომ მისი აკრძალვა მოხდა უსაფრთხოების აუცილებლობიდან გამომდინარე.

რაც შეეხება ყარაჯალელი მოსწავლეების საკითხს, რელიგიის თავისუფლების უფლებაზე საბრძოლველად მათმა ოჯახებმა სასამართლოში წასვლაზე უარი განაცხადეს. ამჯერად მხოლოდ სახალხო დამცველი იმსჯელებს არა მრწამსის თავისუფლების უფლების საკითხზე, არამედ იმის შესახებ, ადგილი აქვს თუ არა დისკრიმინაციას მათ მიმართ სკოლაში. მანამდე კი გოგონები სკოლის გარეშე არიან დარჩენილი, რადგან მშობლები უთავსაბურავოდ გადაადგილებას უკრძალავენ.

«Neue Zürcher Zeitung» (შვეიცარია), 06 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.nzz.ch/international/warum-litauen-georgien-umbenennen-will-ld.1319978

რატომ უნდა ლიტვას „გრუზიას“ „საქართველო“-თი შეცვლა

ვილნიუსი თბილისს სიხარულს ჰგვრის იმით, რომ საქართველოს რუსული დასახელებას აღარ უწოდებს

ანდორით ბოი

ისევე როგორც ბევრ სახელმწიფოს საქართველოსაც სახვადასხვა ენაზე სხვადასხვანაირი სახელწოდება აქვს. „საქართველო ანუ ქართველთა ქვეყანა“ – ასე ეძახის უძველესი ქართველი ხალხი თავის სამხრეთკავკასიურ სამშობლოს. სამხრეთელი და აღმოსავლელი მეზობლები მას „ვრასტანს“(სომხეთი) და „გურჯისტანს“ (თურქეთი, აზერბაიჯანი) უწოდებენ. ინგლისურენოვან სახელმწიფოებში საქართველო „ჯორჯიას“ სახელით არის ცნობილი (არ აურიოთ ამერიკული შტატის დასახელებაში!). რუსულად და სხვა სლავურ სახელმწიფოებში საქართველოს „გრუზია“ ჰქვია.

ქართველებს ყველა ზემოთჩამოთვლილი დასახელება მოსწონთ, ერთის გარდა: „გრუზია“ თბილისელ პოლიტიკოსებს თვალში დირესავით აქვთ. ეს სახელწოდება ქართველებს ახსენებს, რუსეთი, მათი დიდი მეზობელი ჩრდილოეთში, 1801 წლიდან თითქმის 200 წლის განმავლობაში ხისტი ხელით მართავდა მათ პატარა ქვეყანას, ავიწროვებდა კულტურასა და ენას. ხოლო როცა 2008 წლის ზაფხულში რუსეთმა ხანმოკლე ომი განახორციელა საქართველოს წინააღმდეგ, ქვეყნის რუსული დასახელება საბოლოოდ არასასურველი გახდა.

საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 2011 წელს, როცა მიხეილ სააკაშვილი იყო  პრეზიდენტი, გამოვიდა განცხადებით, რომ ყველა მეგობრულ ქვეყანას საქართველოსთვის რუსულ-სლავური „გრუზია“ კი არა, ქართული „საქართველო“ ეწოდებინათ. ბევრი წერილი გაიგზავნა სხვადასხვა ქვეყნებში ამ თხოვნით, მაგრამ იმ ხანებში სახელის შეცვლაზე მხოლოდ სამხრეთი კორეა დათანხმდა. იაპონიამ უარი განაცხადა, ასევე ლატვიამ და ლიტვამ, რომლებსაც, მართალია, კრემლის მიმართ ნეგატიური დამოკიდებულება აქვთ, მაგრამ მაინც. ჩეხეთმა ცნობად მიიღო ქართველების თხოვნა, მაგრამ არ განუხილავს. ამის შემდეგ სახელწოდების შეცვლის წინადადება თვითონ თბილისმაც დაივიწყა.

მაგრამ ახლა, ექვსი წლის შემდეგ, ლიტვამ მოულოდნელად თავისი პოზიცია შეცვალა. 2018 წლიდან მას განზრახული აქვს სამხრეთკავკასიური ქვეყნის დასახელებად Gruzija-ს ნაცვლად „საქართველო“ – «Sakartwelo» შემოიღოს. „ქართველებს სიტყვა „გრუზია“ არ უყვართ, – როგორც მასმედია იტყობინება, ასე უთქვამს ლიტვის პარლამენტის სპიკერს ვიქტორას პრანცკეტისს, – სახელის შეცვლა ქართველებისთვის ვილნიუსიდან მირთმეული კარგი საჩუქარი იქნებაო’. თუმცა, პირველ რიგში, ეს იქნება პანღური რუსეთისათვის.

———

შენიშვნა: სტატიის ავტორს შეცდომა აქვს დაშვებული: 2011 წელს მაშინდელმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ „გრუზიას“ „საქართველო“-თი შეცვლის წინადადება კი არ წამოაყენა, არამედ „ჯორჯია“-თი, ანუ ვინც „გრუზიას“ გვეძახდით, ახლა „ჯორჯია“ გვიწოდეთო (იხ.https://www.radiotavisupleba.ge/a/24252396.html).

«Радио КоммерсантЪ FM» (რუსეთი), 06 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.kommersant.ru/doc/3323877

ტურისტული მიმართულების ცვლილების შუქ-ჩრდილები: რატომ ატარებს რუსეთის სულ უფრო მეტი მოქალაქე თავის შვებულებას საქართველოში?

მონაკოს ნაცვლად – ბათუმი. რუსეთის ტუროპერატორთა ასოციაციის განცხადებით, საქართველოს კარგი პერსპექტივები აქვს რუსულ ტურისტულ ბაზარზე. ამ მიმართულების პოპულარობას ექსპერტები რამდენიმე ფაქტორით ხსნიან: პირველი – ქართული კურორტებით მთელი წლის განმავლობაში შეიძლება ისარგებლო და მეორე – საქართველოში დასვენების რამდენიმე ვარიანტის შერჩევა შეიძლება. რუსებისათვის ყველაზე მოთხოვნადი თვეებია  ივლისი, აგვისტო და სექტემბერი. ისინი საქართველოში საშუალოდ 7-9 დღის განმავლობაში რჩებიან.

მოდით. უფრო გულახდილად ვილაპარაკოთ: ღირს თუ არა შვებულების გატარება საქართველოში? რა პლუსები და მინუსები აქვს ქართულ კურორტებს?

„უნდა ვაღიაროთ: დღეს ქართული კურორტები მართალაც კარგი ალტერნატივაა ბევრი უცხოური მიმართულებისათვის“, – ამბობს ტურისტული ჰოლდინგის Jet Travel-ის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე მასიმ პრისტავკო, – შეიძლება ვთქვათ, რომ რუსი ტურისტების ნაკადი საქართველოს მიმართულებით მატულობს. ეს ქვეყანა ბევრ მოსწონს და უყვარს: თბილისი ძალიან ლამაზი ქალაქია, არის სამთო-სათხილამურო ბაზები, ქართველები განთქმულნი არიან თავიანთი სტუმართმოყვარეობით, მშვენიერი სამზარეულო, არ იგრძნობა რუსებისადმი აგდებული დამოკიდებულება. საქართველოში ყოფნა სასიამოვნო და კომფორტულია. ჩვენს კლიენტებს მხოლოდ სასიამოვნო შთაბეჭდილებები რჩებათ“.

საქართველოში ექვსდღიანი ტური თვითმფრინავით დაახლოებით 500-600 დოლარი ღირს, რაც, თუ თურქეთში დასვენების ღირებულებას შევადარებთ, უფრო ძვირი გამოდის, მაგრამ მოთხოვნების რაოდენობა არ მცირდება. რატომ, რა მიზეზით?

ტურიზმის დარგის მიმომხილველი პეტრ ვორონკოვი რადიო «Коммерсантъ FM»-თან საუბრისას საქართველო პოპულარობის მიზეზებს განმარტავს. იგი დარწმუნებულია, რომ ბევრი ტურისტი საქართველოში ადგილობრივი სამზარეულოს სიყვარულით მიეშურება – იქაური გემრიელი ხორცის კერძებისა და ღვინის შემყურე გულგრილი ვერ დარჩები. „თვით ალექსანდრე დიუმა წერდა, რომ ისეთი გემრიელი ხორცის კერძები, როგორიც საქართველოშია, მას სხვაგან არსად მიურთმევია. ცხადია, მას მხედველობაში ჰქონდა მწვადი, რომელსაც ქართველები ვაზის წალამზე წვავენ და უგემრიელესი გამოდის… კიდევ რამდენიმე კერძია, რომლებიც ჩვენს თანამემამულეებს ძალიან მოსწონთ. მაგალითად ისეთი, რომელიც ძალიან ჰგავს რუსულ „მატრიოშკას“: ერთმანეთში ფენა-ფენადაა ჩალაგებული ხბოს, ცხვრისა და ინდაურის ხორცები, ამატებენ სანელებლებს, წამოაგებენ შამფურზე და რამდენიმე საათის განმავლობაში ნელ ცეცხლზე წვავენ. ისეთი არომატი აქვს, რომ ჰაერის ჭამაც კი მოგინდება. გარდა ამისა, მსოფლიოში ცნობილია ქართული ხაჭაპური, რომელზეც ლექსის და პოემის დაწერაც კი შეიძლება“, – ამბობს პეტრ ვოროკოვი.

ტუროპერატორთა მონაცემებით, ბათუმის სასტუმროების აპარტამენტებში ცხოვრება ამ სეზონში დღე-ღამეში 80 დოლარი ღირდა. რადგანაც მიმდინარე წელს საქართველოს მიმართულება ძალიან მოთხოვნადია, სასტუმროებმად ფასი გაზარდეს.

ამასთან, ზოგიერთი ტურისტი რეკომენდაციას იძლევა, რომ სანამ საქართველოს პლაჟებზე დასასვნებლად წასვლას გადაწყვეტთ, მანამ კარგად უნდა დაფიქრდეთ: „იქაურ ზღვას სუფთას ვერ უწოდებ, მომსახურებაც ნაკლებად ხარისხიანია, რაც თქვენს გუნება-განწყობაზე ნეგატიურად აისახება და შევებულებას ჩაგიშხამებთ“, – ამბობს პეტრ კოსენკო, ტურისტული რადიოპროგრამის წამყვანი, – „ოჯახი ბათუმში წავიყვანე დასასვენებლად, სადაც სასტუმროში დავბინავდით. მომსახურება „სამიანზე“ შემიძლია შევაფასო. ზღვაც საკმაოდ ჭუჭყიანი გამოდგა. როგორც ჩანს, კანალიზაციის გამწმენდი ობიექტები მწყობრიდან ხშირად გამოდის და მთელი ჭუჭყი ნაპირთან ახლოს, წყალში გროვდება. ამის შედეგად ჩემი გოგონა, რომელსაც ცურვა და ყვინთვა უყვარს, საშინელი ენტეროვირუსით დაავადდა. შვებულების ბოლო დღეები თბილისის ბავშვთა ინფექციურ საავადმყოფოში გავატარეთ. იქ ექიმებიც იმას ამბობდნენ, რომ შავი ზღვის ნაპირზე დასვენება საკმაო რისკთანაა დაკავშირებული“.

ამჟამად საქართველოში ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების მე-10 საერთაშორისო გამოფენა WinExpo Georgia ტარდება, რომელშიც მსოფლიოს 97 კომპანია მონაწილეობს.

«Независимая газета» (რუსეთი): ემირ კუსტურიცასათვის თბილისში საკანია გამზადებული // ვალერი გერგიევისთვისაც, მაგრამ კომფორტის გარეშე

«Region Plus» (აზერბაიჯანი): ოპერაცია „სააკაშვილი“ // უკრაინის პრეზიდენტის წინააღმდეგ მტრებიც ერთიანდებიან და მეგობრებიც?

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): მიხეილ სააკაშვილის უკრაინული თავგადასავალი გრძელდება

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): კატალონიურ-ქართული მსგავსება და განსხვავებები

——————–

«Независимая газета» (რუსეთი), 06 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.ng.ru/cis/2017-10-06/5_7089_georgia.html
ემირ კუსტურიცასათვის თბილისში საკანია გამზადებული, ასევე ვალერი გერგიევისთვისაც, მაგრამ კომფორტის გარეშე

სტატიაში განხილულია მსოფლიოში ცნობილი ადამიანების, ხელოვნების სფეროს წარმომადგენლების – სერბეთის მოქალაქის, რეჟისორისა და მომღერლის ემირ კუსტურიცასა და რუსეთის მოქალაქის, ეროვნებით ოსი დირიჟორის ვალერი გერგიევის საქართველოში სავარაუდო ჩამოსვლის თაობაზე. როგორ მოექცევიან მათ ქართველი სამართალდამცველები? ერთიც და მეორეც სამხრეთ ოსეთში არიან ნამყოფნი, ანუ საქართველოს იმ ნაწილში, რომელიც რუსეთის ფედერაციის მიერ არის ოკუპირებული. ქართული კანონმდებლობის, კერძოდ, „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ კანონის თანახმად, სამხრეთ ოსეთში ყოფნით მათ დანაშაული ჩაიდინეს და სასჯელი ელოდებათ. „როგორც საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრმა გიორგი მღებრიშვილმა განაცხადა, სამართალდამცველები კანონის თანახმად იმოქმედებენ და არავის მიმართ გამონაკლისს არ გააკეთებენ. მერე რა, რომ ისინი ცნობილი ადამიანები არიან, უნდა დაფიქრებულიყვნენ გადადგმულ ნაბიჯებზე“, – ნათქვამია სტატიაში (ავტორი – იური როქსი).

როგორც ჩანს, გამოჩენილი რეჟისორის ემირ კუსტურიცას საქართველოში ვიზიტი, სადაც იგი ჯგუფ The No Smoking Orchestra-ს შემადგენლობაში უნდა ჩასულიყო, უბრალოდ არ შედგება.

„ჯერ კიდევ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის მმართველობის ჟამს „ნაციონალური“ ხელისუფლების მიერ მიღებულ საქართველოს კანონის „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ სხვადასხვანაირი თვალსაზრისები არსებობს. თვით საქართველოს ხელისუფლებაში თავის დროზე ამ სამართლებრივ აქტს მოწინააღმდეგეები ჰყავდა. მაგალითად, შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის სახელმწიფო მინისტრი პაატა ზაქარეიშვილი აცხადებდა, რომ კანონი ხელს უშლის აფხაზებთან ოსებთან შერიგების, მათთან კონტაქტების დამყარების პროცესსო. მოგვიანებით დაიწყეს კანონის ცალკეული დებულებების შეცვლაზე ფიქრი, მათი სიმკაცრის შერბილების მიზნით. ანუ ის პირები, რომლებიც საქართველოს ხელისუფლების ნებართვის გარეშე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე შევიდოდა, მას იმდენად პატიმრობა კი არ ემუქრებოდა, რამდენადაც ადმინისტრაციული ჯარიმა. ბოლო დროს კანონდამრღვევების მიმართ ქართველი სამართალდამცველები ძირითადად  საჯარიმო სანქციებს იყენებდნენ.

ემირ კუსტურიცას ჯგუფის The No Smoking Orchestra-ს კონცერტი თბილისში 8 დეკემბერს იყო დაგეგმილი. მანამდე საქართველოს დედაქალაქში დიდი ანშლაგით ჩატრადა ბალკანელი ვარსკვლავის გორან ბრეგოვიჩის კონცერტიც, რომელმაც ემირ კუსტურიცას ცნობილი ფილმებისათვის („ბოშათა დროს“, „ანდერგრაუნდი“, „შავი კატა“) საუნდთრეკები შექმნა. ემირ კუსტურიცას კონცერტისათვის უკვე ბილეთების გაყიდვა დაიწყებული იყო, რომ ვიღაცას გაახსენდა – „მოიცა, ეგ ტიპი ხომ ის არის, რომელიც ცხინვალში იყო და იქ ოსებს შეხვდა? ესე იგი, პუტინის კაცია, მაგის ფეხი არ იყოს თბილისშიო“ და თუ მაინც ჩამოვა, ციხეში საკანი გაუმზადეთ მაგ კანონდამრღვევსო.

ისე, კაცმა რომ თქვას, ემირ კუსტურიცამ ცხინვალში ყოფნისას მართლაც გააკეთა ანტიქართული განცხადებები, ასევე ოსებს დაპირდა ფილმის გადაღებას, რომელშიც მათი თავისუფლებისაკენ სწრაფვა იქნებოდა გადმოცემული. ამ ხმაურიანი დაპირების შემდეგ ქართველმა „სასახლის რეჟისორებმა“ კოლექტიური წერილი გაუგზავნეს ემირ კუსტურიცას, აუხსნეს, რომ საქართველოს ისტორიაში სუვერენული სამხრეთ ოსეთი არასოდეს არსებობდა და სთხოვეს, რომ ხელი აეღო თავის განზრახვაზე. არავინ იცის, წერილმა იმოქმედა თუ სხვა რაიმე ფაქტორმა, მაგრამ ემირ კუსტურიცას ფილმი არ გადაუღია.

როცა სერბმა რეჟისორმა გაიგო, რომ თბილისში მას „თბილ“ დახვედრას უმზადებდნენ განაცხადა, რომ ყოველთვის აინტერესებდა ქართული კინემატოგრაფია, ქართული ხელოვნება და ძალიან უნდოდა საქართველოს სწვეოდა, მაგრამ ახლა მხოლოდ იმ შემთხვევაში ეწვევა, თუ ხელისუფლება უარს იტყვის მის წინააღმდეგ წაყენებულ პრეტენზიებზე.

პრეტენზიები კი საქართველოს ხელისუფლებას უკან არ მიაქვს, ანუ მას თბილისში ჩასვლისას აუცილებლად დაიჭერენ. თუმცა ძნელი წარმოსადგენია, რომ ემირ კუსტურიცა ხელბორკილებში ვნახოთ. ცხინვალში ანტიამერიკანისტი მემარცხენე რეჟისორის მიერ წლების წინ გაკეთებული განცხადებები იმ დროს საქართველოს ხელისუფლებამაც უბრალო ტრაბახად მიიჩნია. როგორც ჩანს, ემირ კუსტურიცას კონცერტის გაუქმებით ოფიციალურ თბილისი კიდევ ერთხელ ცდილობს მსოფლიო საზოგადოების ყურადღების მიპყრობას ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის პრობლემისადმი.

რაც შეეხება ვალერი გერგიევს, არავინ იცის, თუ საიდან გაჩნდა ინფორმაცია მისი თბილისში ჩასვლის განზრახვაზე. ყოველ შემთხვევაში, თუ იგი საქართველოს დედაქალაქში გამოჩნდება, ემირ კუსტურიცასაგან განსხვავებით, მას მაქსიმალურად მკაცრად დასჯიან. ყველას კარგად ახსოვს 2008 წლის აგვისტოს ომის დასრულებიდან ცოტა ხნის შემდეგ  ვალერი გერგიევის დირიჟორობით ორკესტრის მიერ ჩატარებული კონცერტი ცხინვალში – იმ ადგილთან ახლოს, სადაც ქართველი სამხედრო ტყვეები იყვნენ თავმოყრილი. იმ დროს საქართველოს ხელისუფლებამ მისი მოქმედება დაცინვად და აბუჩად აგდებად მიიჩნია. ცხადია, იმის მიუხედავად, რომ ვალერი გერგიევი ცნობილი დირიჟორია, თბილისი მას წყენას არაფერს აპატიებს’, – ნათქვამია სტატიაში.

«Region Plus» (აზერბაიჯანი), №347, 05 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://regionplus.az/ru/articles/view/6335

ოპერაცია „სააკაშვილი“

უკრაინის პრეზიდენტის წინააღმდეგ მტრებიც ერთიანდებიან და მეგობრებიც?

„უკრაინის საშინაოპოლიტიკური ცხოვრება გასულ თვეში კიდევ ერთი უნიკალური მოვლენით გამდიდრდა. მთავარ ნიუსმეიკერად საზოგადოებას, უკვე მერამდენედ, ისევ მიხეილ სააკაშვილი წარუდგა – საქართველოს ექს-პრეზიდენტი, უკრაინის პრეზიდენტის ექს-მრჩეველი, რეფორმების საბჭოს ექს-თავმჯდომარე და ოდესის ოლქის ექს-გუბერნატორი. არაა გამორიცხული, რომ ამ შემთხვევაში მიხეილ სააკაშვილს ვიღაც-ვიღაცეები უფრო დიდი რაღაც მასშტაბური მოვლენის შესანიღბავად იყენებენ, რომელიც უკრაინას ელოდება“, – აღნიშნულია აზერბაიჯანის ყოველკვირეულ ჟურნალში გამოქვეყნებულ სტატიაში (ავტორი – ირინა ხალტურინა).

საერთოდ, წლების წინ მიხეილ სააკაშვილის უკრაინაში გამოჩენის მიზეზები დღემდე ბურუსითაა მოცული. რატომ ჩავიდა კიევში ამერიკიდან „მაიდნის რევოლუციის“ შემდეგ, ვინ დაავალა, რატომ მიიღეს ხელგაშლით, მოქალაქეობა მიანიჭეს, თანამდებობაზე დანიშნეს  და შემდეგ აითვალწუნეს, გადადგა (თუ გადააყენეს) გუბერნატორობიდან, მოქალაქეობა ჩამოართვეს და როგორ დადიოდა იგი ძალადაკარგული პასპორტით ევროპაში და ბოლოს, როგორ და რატომ დაბრუნდა ისევ უკრაინაში?

დამკვირვებელთა უმეტესობა დარწმუნებულია, რომ უკრაინაში მიხეილ სააკაშვილის „მეორედ მოსვლა“ ქვეყანას ცვლილებებს უმზადებს და არანაირად არ შეიძლება სპონტანურად ჩაითვალოს: ჯერ ერთი, რომ როცა ადამიანს პასპორტი არ აქვს, გარე ძალების დახმარებით ამერიკიდან პოლონეთში ჩასვლა უბრალოდ შეუძლებელია. ამ შემთხვევაში გასაგებია, რომ მას ამერიკელი პოლიტიკოსები დაეხმარნენ; მეორე – ვისტან ერთად გამოჩნდა ლვოვში მიხეილ სააკაშვილი? იულია ტიმოშენკოსთან, რომელსაც ძალიან სურს პეტრო პოროშენკოს დამხობა, ამ მიზნისთვის კი მიხო ბულდოზერის, ავანგარდის როლს შეასრულებს. თვითონ მიხეილ სააკაშვილს პრეზიდენტობა არ უწერია (კონსტიტუცია ამის უფლებას არ აძლევს), იულია ტიმოშენკოს კი სრული შესაძლებლობა აქვს“, – წერს ავტორი.

პუბლიკაციაში ფართოდაა განხილული უკრაინის პოლიტიკურ ძალთა თანაფარდობა, ხელისუფლებაში არსებული ფარული დაპირისპირებები („ჯერ-ჯერობით არავინ იცის, თუ ვის ბანაკში აღმოჩნდება გავლენიანი შინაგან საქმეთა მინისტრი არსენ ავაქოვი, რომელიც ფარულად უპირისპირდება პეტრო პოროშენკოს, საშინლად სძულს მიხეილ სააკაშვილი, მაგრამ ახლო ურთიერთობები აქვს მის „დობილ“ იულია ტიმოშენკოსთან და „ძმობილ“ იგორ კოლომოისკისთან“). სტატიაში მოხსენიებულია აგრეთვე საქართველოს პარლამენტის ექს-სპიკერის ნინო ბურჯანაძის მიერ გაჟღერებული ვერსია ამერიკულ „ცეერუ“-სთან მიხეილ სააკაშვილის კავშირების თაობაზე.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 05 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/saakashvili-seeks-for-acsylum/4057996.html

მიხეილ სააკაშვილის უკრაინული თავგადასავალი გრძელდება

ნანა საჯაია

საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტი და ოდესის ყოფილი გუბერნატორი მიხეილ სააკაშვილი უკრიანას პოლიტიკურ თავშესაფარს სთხოვს.

უკრაინის მოქალაქეობის მიღებიდან ორი წლის თავზე, სააკაშვილს მოქალაქეობა უკრაინამ გასულ ივლისს ჩამოართვა. მოქალაქეობის დაკარგვის მიუხედავად, სააკაშილი უკრაინაში გასულ თვეს, ასობით მხარდამჭერის და დაცვის თანხლებით პოლონეთის საზღვრიდან შევიდა. საზღვრის უკანონო დარღვევისთვის ქალაქ ლვოვის სასამართლომ ის, დაახლოებით, 130 ამერიკული დოლარით დააჯარიმა.

სააკაშვილის მიერ უკრაინაში დაბრუნებას “კრიმინალს” უწოდებს მისი ყოფილი მოკავშირე და წარსულში თანამებრძოლი პრეზიდენტი პეტრო პოროშენკო, რომელმაც სამართალდამცავებს საქმის გამოძიებისკენ მოუწოდა. თავად სააკაშვილი აცხადებს, რომ საზღვრის გადაკვეთისას კანონი არ დაურღვევია და უკრაინის სასამართლოში გაასაჩივრებს მოქალაქეობის საკითხს.

სამშაბათს, უკრაინის გენერალურმა პროკურორმა იური ლუცენკომ დაადასტურა სააკაშვილის მიერ თავშესაფრის მოთხოვნა “რაც ჩვენი საერთაშორისო ვალდებულებების მიხედვით, შეაჩერებს მის [საქარველოში] ექსტრადიციას,” განაცხადა ლუცენკომ. მისი თქმით, სააკაშვილის მოთხოვნას შესაბამისი უწყება შეისწავლის, რასაც “რამდენიმე კვირა დაჭირდება.”

საქართველოს და უკრაინის საკითხებზე ვაშინგტონში მომუშავე ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ სააკაშვილსა და პოროშენკოს შორის არსებულ დაძაბულობას უკრაინის პრობლემებიდან ყურადღება ამ დაპირისპირებაზე გადააქვს:

“ეს პიროვნული პრობლემები, მოვლენების სერიალის მსგავსად განვითარება არ ადგება არც საქართველოს და არც უკრაინას. ამ ხმაურს, რაც სააკაშვილისთვის მოქალაქეობის ჩამორთმევას და პრეზიდენტ პოროშენკოსთან მის ურთიერთობას მოჰყვა, ყურადღება გადააქვს. ეს არ არის საკითხი, რაზეც უკრაინა ან საქართველო უნდა იყვნენ ფოკუსირებულნი,” ამბობს ეველინ ფარკასი, “ატლანტიკური საბჭოს” უფროსი მკვლევარი და თავდაცვის მდივნის მოადგილის ყოფილი ასისტენტი.

ფარკასის თქმით, შექმნილი ვითარება არც ერთი ქვეყნისთვის სასარგებლო არ არის: “არ მგონია დიდი, საჯარო საპნის ოპერები სასარგებლო იყოს. ახლა უკრაინას შიდა პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დინამიკაში ფხიზელი და ფოკუსირებული მიდგომა სჭირდება, უნდა ფოკუსირდეს კორუფციასთან ბრძოლაზე და ეკონომიკურ განვითარებაზე, კანონის უზენაესობაზე, საშუალო უკრაინელების კეთილდღეობაზე.”

ფარკასის შეფასებას იზიარებს დევიდ კრემერი, “ფრიდომ ჰაუსის” ყოფილი პრეზიდენტი და ფლორიდის საერთაშორისო უნივერსიტეტის უფროსი მკვლევარი.

“ჩემი აზრით, უკრაინელების უმრავლესობას არ სურს ამ საკითხზე დროის დახარჯვა. როგორც ჩანს, ეს არის პრობლემა სააკაშვილს და პოროშენკოს შორის, რაც უკრაინელებს, ქვეყანას და მთავრობას აცდენს პრიორიტეტული საკითხებიდან. ვფიქრობ არ იყო აუცილებელი მისთვის მოქალაქეობის ჩამორთმევა, ამ გადაწყვეტილებას წინ უძღოდა პოროშენკოს პირველი ვიზიტი საქართველოში. ვფიქრობ მათთვის, ყველასთვის, ბევრად მნიშვნელოვანი საკითხები არსებობს, რაზეც უნდა მუშაობდნენ,” ამბობს კრემერი.

ის იმედოვნებს, რომ ლიდერები და სამოქალაქო საზოგადოება შეძლებენ ქვეყნის მთავარ პრობლემებზე ფოკუსირებას, როგორიცაა სუვერენიტეტის დაცვა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და ეკონომიკური განვითარება. ამ საქმეში კრემერს ურკაინის სამოქალაქო საზოგადოების იმედი აქვს, “სამოქალაქო საზოგადოება წარმოადგენს უკრაინის უკეთესი მომავლისთვის მებრძოლ მთავარ ძალას,” დასძენს ის.

სანამ სააკაშვილი პოლიტიკური თავშესაფრის მოთხოვნაზე უკრაინის პასუხს მიიღებს, ის 17 ოქტომბრის აქციისთვის ემზადება. კიევში დაგეგმილ საპროტესტო აქციაზე ის ანტი-კორუფციული სასამართლოს შექმნას, პარლამენტარებისთვის იმუნიტეტის გაუქმებას და ახალი საარაჩევნო კანონმდებლობის შექმნას მოითხოვს. მხარდამჭერებს მან “ეშმაკის დასამარცხებლად” დახმარება სთხოვა.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 05 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/catalonia-georgia-differences-and-similarities/4058101.html

კატალონიურ-ქართული მსგავსება და განსხვავებები

ნინო დალაქიშვილი

რა საერთო ძაფი შეიძლება დავინახოთ აფხაზურ, ოსურ და კატალონიურ სეპარატიზმს შორის და რაა განსხვავება, ამის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება ჩავწერეთ.

„ამერიკის ხმასთან“ საუბრისას პროფესორი დავით დარჩიაშვილი, უსაფრთხოების კვლევებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი, ამბობს: „პარალელები კაცობრიობის ისტორიაში ბევრი შეიძლება მოიძებნოს. პარალელებია ის, რომ ადამიანებს ახასიათებთ ბედნიერებისკენ სწრაფვა, გამრავლების უნარი… ნაციონალიზმის ფაქტორი იყო საქართველოში და არის კატალონიაშიც. ესეც პარალელია, მაგრამ ამ ზოგადი, ფუნდამენტური მახასიათებლების მიღმა, სპეციფიკა არის სერიოზული და განსხვავებული. იქ არის ევროპული ნაციების დემოკრატიულ, ლიბერალურ ერთეულებს შორის გარკვეულ ფუნქცია – უფლებამოსილებებს შორის კონფლიქტი. აქ ჩვენ გვქონდა ეთნიკური წმენდა. სისხლით, სპეცსამსახურების აქტივობით პირდაპირი წაგლეჯვა ტერიტორიებისა. სეპარატიზმის მაქსიმალური წახალისება გარე ძალის მიერ, რამაც მიგვიყვანა, სადამდეც მიგვიყვანა. შეადარეთ, რა არის კატალონია და რა ცხინვალის რეგიონი, ან თუნდაც აფხაზეთი. მთავარი მაინც ისაა, რომ ცივილიზაციური განსხვავებაა ძალიან დიდი.“

სამართალდამცავთა მხრიდან დამოკიდებულებას დემონსტრანტების მიმართ კატალონიაში უარყოფითად აფასებს დავით დარჩიაშვილი, თუმცა იმედს იტოვებს, რომ კატალონიის საკითხის პოლიტიკური დისკუსიის გზით მოგვარება შესაძლებელია. „რაც შეეხება ესპანეთში მომხდარ ამბებს, ეს პრობლემაა, თავის ტკივილია მთელი ევროკავშირისთვის, მით უმეტეს ესპანეთისთვის. სახელმწიფოს ერთიანობა დგას კითხვის ნიშნის ქვეშ. მაქსიმალურად ცივილიზებულად და ცივი გონებით უნდა ამ საკითხს გადაწყვეტა. არა ისე, რის ნიშნებიც დავინახეთ ჩვენ ბარსელონაში განვითარებული მოვლენების დროს, როდესაც პოლიციელები არც თუ მაინცდამაინც სასიამოვნოდ და ევროპულად ეპყრობოდნენ იქ შეკრებილ ადამიანებს, რომლებიც შეიძლება შემცდარებად ჩათვალო, ან არ ჩათვალო შემცდარებად. ამ პრობლემის ძალისმიერი გადაწყვეტა, მე მგონი, არ არსებობს. საქმე გვაქვს ევროპასთან, მილიონიან ერებთან და ვფიქრობ, გამოსავალი უნდა იყოს ისეთი, როგორსაც პოულობს ხოლმე ბრიტანეთი. პრობლემა ძველია და ეს უნდა იყოს პოლიტიკური მოლაპარაკებების საგანი და ადგილი არ უნდა ჰქონდეს ხელების გადაგრეხვას, რაც ახლა ხდება“.

გიორგი კანაშვილი კავკასიური სახლის აღმასრულებელი დირექტორი, ჩვენთან საუბრისას ამბობს: „ოსეთის შემთხვევაში ზედმეტია საუბარი თვითგამორკვევაზე. მათ სურთ გამოეყონ ერთ ქვეყანას და მიუერთდნენ მეორეს. ისინი იმთავითვე საუბრობდნენ რუსეთთან მიერთებაზე. შესაბამისად, ცხინვალის შემთხვევა უფრო ირიდენტისტული იყო, ვიდრე სეპარატისტული. აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის, სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტების სამხედრო ფაზა დაკავშირებული იყო ერთი დიდი წარმონაქმნის დაშლასთან და ახალი ერის დაწყებასთან, პოსტ–საბჭოთა პერიოდთან, მაშინ, როდესაც კატალონიის გამოყოფა არ არის ევროკავშირის დაშლასთან მიბმული. ეს პროცესები უნიკალურია და ერთადერთი, რაც შეიძლება დავინახოთ საერთო, ის გახლავთ, რომ ზოგადად ერებს, ისტორიის გარკვეულ პერიოდში უჩნდებათ საიდანღაც გამოყოფის ან ვინმესთან მიერთების სურვილი.“

კატალონია და ესპანეთი ისტორიის რთულ პერიოდს გადის. მას აფხაზეთისა და ოსეთის შემთხვევას თუ შევადარებთ, პირველსა და მკვეთრად თვალშისაცემს მენტალობის თვალსაზრისით არსებულ განსხვავებას დავინახავთ. კატალონიელების არჩევანი დღეს გააზრებული და აწონილ–დაწონილია, რაც განსხვავდება საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ ერების/ხალხების მიერ თავისუფლების არსის გააზრებისგან.

«Независимая газета» (რუსეთი): მღელვარე უიკ-ენდი კუმურდოში // სამხრეთ საქართველოში ადგილობრივი სომხებისა და პოლიციის შეტაკება მოხდა

«КоммерсантЪ» (რუსეთი): ეკლესიის გამო ქართველებსა და სომხების დაწყებულ დავაში „სპეცნაზი“ ჩაერია

«Lragir» (სომხეთი): რატომ არის სიტუაცია ყოველთვის ფეთქებადი სომხურ-ქართულ ურთიერთობებში

«The New Republic» (აშშ): როგორ შევიცნოთ რუსეთი: ომების ისტორია ახლო საზღვარგარეთში // საქართველო აშშ-ისა და რუსეთის ინტერესებში

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

«Независимая газета» (რუსეთი), 02 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.ng.ru/cis/2017-10-02/1_7085_georgia.html

მღელვარე უიკ-ენდი კუმურდოში

სამხრეთ საქართველოში ადგილობრივი სომხებისა და პოლიციის შეტაკება მოხდა

სტატია ეხმაურება ახალქალაქის რაიონის (მუნიციპალიტეტის) სოფელ კუმურდოში მომხდარ ამბებს: გადმოცემულია ადგილობრივი სომხური მოსახლეობის შეხლა-შემოხლის მიზეზები პოლიციის სპეცდანიშნულების ქვედანაყოფებთან (ავტორი – იური როქსი).

„ახალაქალაქის რაიონში სომხები კომპაქტურად არიან დასახლებულნი – ბოლო აღწერით, ისინი მოსახლეობის 95%-ს შეადგენენ. 64 სოფლიდან მხოლოდ 5-ში ცხოვრობენ უმეტესად ქართველები, რამდენიმე შერეული შემადგენლობისაა, 50-ზე მეტ სოფელში კი მხოლოდ სომხები ბინადრობენ. კუმურდო, სადაც გასული კვირის ბოლოს მოსახლეობისა და პოლიციის შეტაკება მოხდა, ერთ-ერთ სომხურ სოფელს წარმოადგენს. სოფლის ახლოს არის კუმურდოს ტაძარი, რომელიც მე-10 საუკუნეშია აგებული. მისი რესტავრირების დროს აღმოაჩინეს სამაროვანი ადამიანის ძვლებით, რომლითაც სპეციალისტები, ობიექტური მიზეზების გამო, არ დაინტერესებულან. ძვლები გარკვეული ხნის განმავლობაში ერთ ადგილას იყო დაგროვილი. მოგვიანებით, სოფლის მოსახლეობამ რესტავრატორებს სთხოვა, რომ ძვლები მიწისთვის მიებარებინათ – „ასეთი ქცევა არაქრისტიანულია, ეს ადამიანი ხომ შეიძლება ჩვენი წინაპარი იყოს“. სწორედ მაშინ გადაწყდა, რომ „საძმო საფლავზე“ ხაჩკარს დადგამდნენ, ანუ ქვის სვეტს, რომელზეც ქრისტიანული ჯვარი და ორნამენტი იქნებოდა გამოსახული. საერთოდ, ხაჩკრები სომხური ძეგლებისთვისაა დამახასიათებელი.

რამდენიმე ხნის შემდეგ კუმურდოს ტაძართან, რომელიც საქართველოს სახელმწიფო მნიშვნელობის ძეგლადაა გამოცხადებული, შეიარაღებული დაცვა დააყენეს და შემოღობეს, რომლის მიღმა „საძმო საფლავიც“ აღმოჩნდა. დაახლოებით სწორედ მაშინ „გაახსენდათ“ სომხებს ხაჩკრის დადგმაც. ადმინისტრაციასთან მოლაპარაკების შემდეგ გადაწყდა, რომ ამ საკითხს თვითმმართველობის არჩევნების – 21 ოქტომბრის შემდეგ დაუბრუნდებოდნენ.

შაბათს მომხდარი კონფლიქტი სრულიად მოულოდნელად დაიწყო: ვიღაცას თავში აზრად მოუვიდა, რომ ხაჩკარი დაპირებულ ვადებზე ადრე დადგმულიყო. დადგენა იმისა, თუ ვინ იყო ამის ინიციატორი, სამართალდამცველებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხია, რადგან შესაძლოა ეს ყველაფერი სპეციალურად იყო პროვოცირებული. სიტუაცია კი ასე განვითარდა: სოფლის მცხოვრებლების ჯგუფი, უკვე გამზადებული ხაჩკარით, ტაძარს მიადგა, მაგრამ დაცვამ შემოღობილ ტერიტორიაზე არ შეუშვა, შემდეგ კი დასახმარებლად „სპეცნაზი“ გამოიძახა. მოვლენები პოსტსაბჭოთა სივრცისათვის დამახასიათებელი წესით განვითარდა: ერთი მხრიდან – პოლიციის „დუბინკა“-ხელჯოხები და ჰაერში სროლა, მეორე მხრიდან კი – ქვები, რითაც რამდენიმე „სპეცნაზელმა“ სხეულის დაზიანება მიიღო. პოლიციამ ორი ადგილობრივი მცხოვრები დააკავა. კონფლიქტის გამწვავების კვალობაზე თბილისიდან კუმურდოში ვერტმფრენით შინაგან საქმეთა მინისტრი ჩაფრინდა. მოლაპარაკების შემდეგ დაკავებულები გაათავისუფლეს. ხელისუფლებამ კუმურდოელებს წინა შეთანხმება გაახსენა, რომ ყველაფერი არჩევნების შემდეგ მოგვარდებოდა. სიტუაცია ჩაწყნარდა, მცხოვრებლები სახლებში წავიდ-წამოვიდნენ. დარცა მხოლოდ აღძრული სისხლის სამართლის საქმეები – „სპეცნაზელებისთვის“ და სახელმწიფო ქონებისასთვის (ავტომობილებისათვის) მიყენებული ზიანის თაობაზე. ამჟამად სიტუაცია მშვიდია, მაგრამ კონფლიქტი საბოლოოდ ამოწურული მაინც არ არის.

ახალქალაქის რაიონი საქართველოში საკმაოდ რთული რაიონია, სუსტი ეკონომიკითა და მკაცრი კლიმატით, რის გამოც მას ხშირად „ქართულ ციმბირსაც“ კი უწოდებენ, თანაც სეპარატისტული შოგთავსით. აქაქურ პრობლემებს მართალც აქვთ ეთნიკური შეფერილობა. წინა პერიოდში, როცა კონფლიქტობის დონე კრიტიკულ ზღვარს სცილდებოდა (რაშიც, ზოგიერთების აზრით, მნიშვნელოვან როლს აქ დისლოცირებული რუსეთის სამხედრო ბაზა ასრულებდა), თბილისის დასახმარებლად ერევნის წარმომადგენლებიც ჩადიოდნენ და ადგილობრივ სომხურ მოსახლეობას ამშვიდებდნენ. უნდა ითქვას, რომ ასეთ სოლიდარული მოქმედება საკმაოდ წარმატებული იყო.

ჯერ-ჯერობით კუმურდოს მოვლენებზე სომხეთის ხელისუფლებას ოფიციალური რეაგირება ჯერ არ გამოუხატავს, თუმცა საზოგადოებრივ დონეზე რეაქცია ორაზროვანია: ერთნი კუმურდოელი თანამოძმეების ქცევით უკმაყოფილონი არიან, მეორენი კი ქართველებს ნაჩქარევ და ნერვიულ რეაგირებას საყვედურობენ. ქართველებს თავიანთი ეჭვები აქვთ – სომხები ჯერ ხაჩკრის დადგმას ითხოვენ, მერე კი ეკლესიის მითვისებაც მოუნდებათო. თუმცა, როგორც „ნეზავისიმაია გაზეტას“ ინფორმირებულმა წყარომ უთხრა, „ბნელ ოთახში შავი კატის ძებნა“ საჭირო არ არის.  როგორც ჩანს, ეს კონფლიქტი,არჩევნების წინ ცალკეულ ადამიანთა ინტერესების დაპირისპირების შედეგია და მეტი არაფერი.

——–

კუმურდოს ინციდენტი სხვა რუსულ გაზეთებშიც გაშუქდა. ასე, მაგალითად, «КоммерсантЪ»-მა გამოქვეყნა სტატია სათაურით „ეკლესიის გამო ქართველებსა და სომხების დაწყებულ დავაში „სპეცნაზი“ ჩაერია“ (ავტორი – გიორგი დვალი).

პუბლიკაციაში, კერძოდ, ნათქვამია: „ექსპერტების აზრით, კუმურდოში მომხდარი ამბავი ყველაზე სერიოზული ინციდენტია ამ რეგიონში, დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიის მანძილზე. როგორც „კომერსანტს“ კავკასოლოგმა მამუკა არეშიძემ უთხრა, „უკვე თითქმის 30 წელია, რაც კუმურდოს სომხური მოსახლეობა ეკლესიაზე პრეტენზიას აცხადებს და მის რესტავრირებას ეწინააღმდეგებიან“. მამუკა არეშიძე დარწმუნებულია, რომ „კონფლიქტი გარედან ჩარევით მოხერხებულად ღვივდება“. მან „კომერსანტს“ გაახსენა, რომ უმეტესად სომხებით დასახლებულ სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში ადრე რუსეთის სამხედრო ბაზა იყო დისლოცირებული, რომელშიც ბევრი ადგილობრივი მცხოვრები იყო სამუშაოთი უზრუნველყოფილი. „2007 წელს ბაზის ლიკვიდაციის გამო სომხები უკმაყოფილო დარჩნენ. თავის დროზე რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო ადგილობრივ სომხებთან აქტიურად კონტაქტობდა და ამ მიზნით სპეციალური თანამდებობაც კი იყო შემოღებული – სამხედრო ბაზის უფროსის მოადგილე მოსახლეობასთან მუშაობის საკითხში“, – ამბობს მამუკა არეშიძე (წყარო: https://www.kommersant.ru/doc/3427482).

«Lragir» (სომხეთი), 02 ოქტომბერი, 2017 წელი

http://www.lragir.am/index/rus/0/politics/view/58445

რატომ არის სიტუაცია ყოველთვის ფეთქებადი სომხურ-ქართულ ურთიერთობებში

სარედაქციო სტატიაში გადმოცემულია კუმურდოში მომხდარი ინციდენტი: მხარეთა დაპირისპირება რელიგიურ ნიადაგზე, კონფლიქტში პოლიციის ჩარევა, ვააგნ ჩახალიანის („ჯავახკის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის“) კომენტარი, რომელშიც იგი მხარეებს სიმშვიდისაკენ მოუწოდებს: „მოსახლეობამ და პოლიციამ სიფხიზლე და შორსმჭრეტველობა უნდა გამოავლინოს. ამავე დროს უნდა გავაცნობიეროთ: როცა პრობლემების გადაწყვეტა ჭიანურდება, ეს მოსახლეობის გრძნობებზე თამაშობს“.

„ტაძრების კუთვნილების საკითხი ერთ-ერთი სადავო „საგანია“ ქართულ და სომხურ ეკლესიებს შორის. დროდადრო თითქოსდა მიყუჩებული დავა მწვავედ განახლდება ხოლმე და შეტაკების მიზეზი ხდება. დროა, რომ საქართველოს პატრიარქმა და სომხეთის კათალიკოსმა, სპეციალისტებმა, ქართველ და სომეხ ხალხებს გააცნონ ამ კონფესიათაშორისო დავის საწყისი მიზეზები. ცხადია, ეს ადვილი არ იქნება, მაგრამ მას დიდი მნიშვნელობა აქვს ახალი შეტაკებების თავიდან ასაცილებლად.

ჯავახკში მომხდარი შეტაკების სიღრმულ მიზეზებს წარმოადგენს როგორც რეგიონის მოუგვარებელი სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები, ასევე საქართველოს ხელისუფლების დემოგრაფიული პოლიტიკა (რომლის მიზანი სომხური ელემენტის დასუსტებაა), რეგიონის იზოლირება დანარჩენი საქართველოსაგან, ურთიერთუნდობლობა, რუსული სამხედრო ბაზის ლიკვიდირება და ა.შ. ყოველივე ამის შედეგად ჯავახკი იმ ერთ-ერთ სუსტ რგოლად რჩება, რომელსაც ქართულ-სომხური ურთიერთობების „აფეთქება“ შეუძლია. შემთხვევითი არაა, რომ აგერ უკვე 4 თვეა საქართველო აგრემანს არ აძლევს ელჩად დანიშვნის კანდიდატს სერგეი მინასიანს, რომელიც წარმოშობით ჯავახკიდანაა. თბილისში თვლიან, რომ იგი უფრო მეტად რუსეთის წარმომადგენელი იქნება, ვიდრე სომხეთისაო.

საქართველო უკიდურესად მწვავედ აღიქვამს რუსულ საფრთხეს: მედიაწრეებში და საექსპერტო საზოგადოებებში ხშირად ამბობენ, რომ რუსეთი საქართველოში შესაჭრელად ისევ საბაბს ეძებსო. რასაკვირველია, დღევანდელ რთულ საერთაშორისო და რეგიონული სიტუაციის გათვალისწინებით, მსგავსი ინციდენტები სრულიად უადგილოა. საქართველოს ხელისუფლება ფხიზლად უნდა იყოს. სომხურ-ქართული ურთიერთობების გაუარესების მსურველები საკმაოდ არიან, რადგან სამხრეთ კავკასიის უსაფრთხოების სომხურ-ქართული ფუნდამენტი ბევრს არ აწყობს“, – ნათქვამია სტატიის დასასრულს.

«The New Republic» (აშშ), 01 ოქტომბერი, 2017 წელი

https://newrepublic.com/article/144498/understanding-russias-war-stories-putin-foreign-policy-rooted-epic-myth-betrayal-redemption

როგორ შევიცნოთ რუსეთი: ომების ისტორია ახლო საზღვარგარეთში

საქართველო აშშ-ისა და რუსეთის ინტერესებში

ვრცელ სტატიაში გაანალიზებულია როგორც რუსეთის ისტორიაში მომხდარი ომები (განსაკუთრებით მის ახლო მეზობლებთან), ასევე აშშ-ის საგარეო პოლიტიკაში დაშვებული შეცდომები (რუსეთთან მიმართებით), მათი ნეგატიური შედეგები (ავტორი – სოფი პინკჰემი).

გთავაზობთ ამონარიდს, რომელიც საქართველოს ეხება:

„პრეზიდენტობის მეორე ვადის დასრულების ბოლოს, აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა ნატოს გაფართოების კამპანია გააქტიურა – აღმოსავლეთისაკენ, ყოფილი საბჭოთა ტერიტორიის მიმართულებით. მისი გეგმების რეალიზებას გარკვეული წინააღმდეგობა ხვდებოდა, კერძოდ, აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის კონდოლიზა რაისის, თავდაცვის მინისტრის რობერ გეიტსის და  და გერმანიის კანცლერის ანგელა მერკელის მხრიდან. ამასთან, რუსეთმა უფრო ადრე მიანიშნა ვაშინგტონს, რომ თუ ჩრდილოატლანტიკური ალიანსი საქართველოსა და უკრაინას თავის რიგებში მიღებას შესთავაზებდა, ეს იქნებოდა „წითელი ხაზის“ გადაბიჯების ტოლფასი ქმედება. თუმცა მოსკოვის თვალსაზრისმა ხელი ვერ შეუშალა ნატოს განცხადებას (აშშ-ის პრეზიდენტის ინიციატივით), რომ გადაწყვეტილება „უკვე მიღებულია“ და „ეს ორი ქვეყანა ალიანსის წევრები გახდებიანო“. ბუქარესტის სამიტზე მიღებულმა დადგენილებამ რუსეთზე ძალიან იმოქმედა: მოსკოვი ხომ დიდი ხანია ამჩნევდა, თუ როგორ იკვრებოდა რკალი მის ირგვლივ, რომ მის გარშემო მტრები არიან, რომ მას ხშირად თავს ესხმოდა გერმანია, საფრანგეთი, თურქეთი და შვედეთი. რაც შეეხება ამერიკას,  მართალია, ის ოკეანის იქით მდებარეობდა, მაგრამ მაინც რუსეთს „აწვებოდა“ და მისგან იმ ქვეყნების ჩამოშორებას ცდილობდა, რომლებსაც რუსეთთან ასწლოვანი ისტორიული, ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობები აკავშირებდათ.

რისთვის ჭირდებოდა ამერიკას ეს ყველაფერი? საქართველო და უკრაინა ხომ ამერიკის სტრატეგიული ინტერესების ვერანაირი წარმომადგენლები ვერ იქნებოდნენ? პოლიტიკური ისტორიის მკვლევარი ჯერარდ ტოალი ამას წინათ გამოცემულ წიგნში წერს, რომ აშშ-ის ჩართულობა საქართველოსა და უკრაინის კონფლიქტებში აიხსნება ვაშინგტონის წარმოდგენით საკუთარი მისიის თაობაზე და პირადი ურთიერთობების სპეციფიკით. ავტორი საკმაოდ კარგად განმარტავს, თუ როგორ განვითარდა საქართველოს კონფლიქტი: 1980 წლის ბოლოს საბჭოთა საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედურად შევარდნაძემ კარგი ურთიერთობები დაამყარა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანთან ჯეიმს ბეიკერთან და გერმანიის კანცლერთან ჰელმუტ კოლთან. ორივენი მადლობელნი იყვნენ ედუარდ შევარდნაძისა იმისთვის, რომ იგი მათ „ცივი ომის“ მშვიდობიანად დასრულებასა და გერმანიის გაერთიანებაში დაეხმარა. როცა ედუარდ შევარდნაძე 1992 წელს საქართველოს პარლამენტის სპიკერი გახდა, ხოლო 1995 წელს – ქვეყნის პრეზიდენტი, ამერიკამ და გერმანიამ ახლადშექმნილ სახელმწიფოს ფინანსური და პოლიტიკური მხარდაჭერა გაუწიეს. ამასთან,  ვაშინგტონი და ბერლინი თვალს ხუჭავდნენ სეპარატისტების მკაცრ დათრგუნვაზე აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში, 1990-იანი წლების დასაწყისში გაჩაღებული სამოქალაქო ომის დროს.

ჯერარდ ტოალის აზრით, პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ, ხედავდა რა რუსეთისაკენ მომზირალი აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დაკარგვის შესაძლებლობას, შეიმუშავა „სარეკლამო სტრატეგიის გეგმა საქართველოსთვის“, რომელიც საერთაშორისო საზოგადოებაზე იყო ორიენტირებული, პირველ რიგში კი შეერთებულ შტატებზე. როგორ უნდა მოეხდინა გავლენა ამერიკელტა გრძნობებზე, ედუარ შევარდნაძისთვის რთული არ იყო: საქართველო, პატარა და ლამაზი ბუნების მქონე ქვეყანა თავისი გემრიელი კერძებითა და უძველესი ქრისტიანული კულტურით, წარმოდგენილი იყო იმ დავითად, რომელიც რუსულ გოლიათს უპირისპირდებოდა. იმავდროულად ედურად შევარდნაძე დაბეჯითებით უმტკიცებდა ევროპას და ამერიკას – „საქართველო თქვენ ძალიან გჭირდებათ ცენტრალური აზიის ნავთობ-გაზის რესურსების მისაწვდომადო“. ასეთმა მიდგომამ გაამართლა: 2011 წლისათვის საქართველომ მესამე ადგილი დაიკავა იმ სახელმწიფოებს შორის, რომელსაც აშშ უწევდა დახმარებას. თუმცა აქვე შევნიშნავთ, რომ ფინანსური და ეკონომიკური დახმარების დიდი ნაწილი ნიავდებოდა და კერძო პირთა ჯიბეებში მიდიოდა.

ერაყში და ავღანეთში დაწყებულმა სამხედრო კამპანიამ ამერიკისთვის საქართველოს სტრატეგიული მნიშვნელობა გაზარდა. აქედან გამომდინარე, თბილისს ახალი პოლიტიკური ბერკეტები გაუჩნდა. ამერიკა საქართველოსთვის იარაღის მიწოდება დაიწყო, ამზადებდა სამხედრო მოსამსახურეებს („წრთვნისა და აღჭურვის პროგრამის“ მიხედვით). საქართველოს იმედი გაუჩნდა, რომ სეპარატისტულ რეგიონებს დაიბრუნებდა. საბოლოოდ, საქართველო შეუერთდა ანტიერაყულ კოალიციას, თავისი ჯარისკაცები ერაყში გაგზავნა, რიტაც კიდევ უფრო მეტი სიმპათია დაიმსახურა აშშ-საგან. მაგრამ ისიც აშკარაა, რომ თავისი სამხედრო-საგარეო პოლიტიკით ედუარდ შევარდნაძემ „შენიღბა“ თავისივე უუნარობა და დასავლეთის ყურადღება მოადუნა: მან ვერ მოახერხა  რეფორმების გატარება, ვერ გადააქცია საქართველო ლიბერალური დემოკრატიის ქვეყნად.

საქართველოს მომდევნო პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ქვეყნის ხელისუფლებაში მოვიდა 2003 წელს მომხდარი „ვარდების რევოლუციის’ შედეგად. იგი აშშ-ის კოლუმბიისა და ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტებში სწავლობდა და საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის მხარდაჭერით სარგებლობდა – ნახევრადსახელმწიფოებრივი ორგანიზაციისა, რომლის ოფიციალურ მიზანს „მსოფლიოში თავისუფლების გავრცელება“ წარმოადგენს. 1995 წელს რესპუბლიკური ინსტიტუტის მიერ მოწყობილ ერთ-ერთ ღონისძიებაზე საქართველოს მომავალმა პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა სენატორი ჯონ მაკკეინი გაიცნო, რომელზეც მან კარგი შთაბეჭდილება დატოვა.

ამერიკელ პოლიტიკოსებს – ისეთებს, როგორიც ჯონ მაკკეინია – ძალიან მოსწონდათ „ვარდების რევოლუციის“ თემა, მით უმეტეს, რომ მას ახალგაზრდა და ენერგიული პიროვნება, ინგლისურ ენაზე თავისუფლად მოლაპარაკე და ამერიკული საგანმანათლებლო პროგრამის კურსდამთავრებული ხელმძღვანელობდა. ამერიკელი პოლიტიკოსები მიხეილ სააკაშვილს „თავის კაცად“ თვლიდნენ – იგი ხომ  საბჭოთა ბიუროკრატიის გადმონაშთებს ებრძოდა (ანუ იგივე ედუარდ შევარდნაძეს, რომელსაც ამერიკა მრავალი წლის განმავლობაში ბეჯითად მხარს უჭერდა).

(დასასრული იქნება)

———

ჟურნალი The New Republic დაარსებულია 1914 წელს. რედაქციის მთავარი ოფისი მდებარეობს ნიუ-იორკში. გაზეთი იზიარებს და მხარს უჭერს ლიბერალური შეხედულებებს. 2012 წლიდან მისი მფლობელია „ფეისბუქის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი ქრის ჰიუზი. ტირაჟი – 55 ათასი ეგზემპლარი.

«Radio Voice of Amerika – русская служба» (აშშ): ტყის ხანძარი და პოლიტიკა: ქართული ოპოზიცია რუსეთის დახმარების წინააღმდეგ

«Lragir» (სომხეთი): რატომ ჩადის იგორ დოდონი ერევანში? // საქართველო – მაგალითი სომხეთისათვის

«Hurriyet Daily News» (თურქეთი): თურქი ტურისტებისთვის საბერძნეთი ყველაზე პოპულარული მიმართულებაა, საქართველო კი მათ „ჯერ არ აღმოუჩენიათ“

—————-

«Radio Voice of Amerika – русская служба» (აშშ), 30 აგვისტო, 2017 წელი

https://www.golos-ameriki.ru/a/georgia-russia-latest/4006927.html

ტყის ხანძარი და პოლიტიკა: ქართული ოპოზიცია რუსეთის დახმარების წინააღმდეგ

„საქართველოს ხელისუფლება ოპოზიციამ მწვავედ გააკრიტიკა იმასთან დაკავშირებით, რომ ოფიციალურმა თბილისმა ხანძრის ჩაქრობის მიზნით დახმარებისთვის რუსეთს მიმართა. ქართულ-რუსულმა კულისებსმიღმა კონტაქტებმა ოპოზიციის და საექსპერტო საზოგადოების ნეგატიური რეაქცია გამოიწვია “, – ნათქვამია სტატიაში (ავტორი – ნესტან ჩარკვიანი).

პუბლიკაციაში მიმოხილულია საქართველოსთვის გაწეული დახმარება ბორჯომის ტყეში მომხდარი ხანძრის ჩასაქრობად. ყურადღება განსაკუთრებით ეთმობა რუსეთთან დაკავშირებით მომხდარ სკანდალურ ისტორიას: საქართველოს ხელისუფლება თავდაპირველად არ ახდენდა იმ ფაქტის აფიშირებას, რომ დასახმარებლად „ოკუპანტ სახელმწიფოს“ – რუსეთს მიმართა“, მაგრამ მოგვიანებით ყველაფერი ცნობილი გახდა. სტატიაში ციტირებულია როგორც რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალური წარმომადგენლის მარია ზახაროვას განცხადებები, ასევე საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სპეცწარმომადგენლის ზურაბ აბაშიძის განმარტებები.

როგორია ქართველი ექსპერტების თვალსაზრისი, სწორი ნაბიჯი გადადგა თუ არა საქართველოს ხელისუფლებამ, როცა დახმარებისთვის მოსკოვს მიმართა?

ექსპერტი ზაალ ანჯაფარიძე თვლის, რომ „ბუნებრივი, სტიქიური კატასტროფების დროს პოლიტიკური კალკულაცია უკანა პლანზე გადადის“. მისი თქმით, ხელისუფლება, როგორც ჩანს, ცდილობდა იმ ზარალის შემცირებას, რასაც ხანძარი მიაყენებდა ტყეებს და რომელიც შეიძლებოდა დასახლებულ პუნქტებზე გადასულიყო: „ძნელია ეს ფაქტი ერთმნიშვნელოვნად შეაფასო – უნდა მიგვემართა თუ არა რუსეთისათვის დახმარების თხოვნით. ალბათ, იმ მომენტში მთავრობის თვის ყველაზე მთავარი საზრუნავი ხანძრის გაფართოებული მასშტაბი გამო და მისი კატასტროფული შედეგების გაცნობიერება იყო, ასეთ დროს კი პოლიტიკაზე ფიქრისათვის დრო აღარ რჩება“, – ამბობს ზაალ ანჯაფარიძე რადიოსადგურ „ამერიკის ხმის“ რუსული სამსახურის კორესპონდენტთან საუბარში.

თუმცა, როგორც სახელმწიფოს მართვის ინსტიტუტის პროფესორი თორნიკე შარაშენიძე აცხადებს, საქართველოს რუსეთისათვის – „ოკუპანტი ქვეყნისათვის“ – დახმარება არ უნდა ეთხოვა. პოლიტოლოგის თქმით, თბილისის მიერ გადადგმული ნაბიჯი მხოლოდ ე.წ. „პოლიტიკური დაშოშმინების“ სურვილით შეიძლება აიხსნას, მაგრამ ასეთი პოლიტიკა, რასაც საქართველოს ხელისუფლება ატარებს, „ძალიან არაეფექტურია“. „ხელისუფლების მოქმედების ერთადერთი „გამართლება“ ამ შემთხვევაში შეიძლება მხოლოდ ის იყოს, რომ თბილისი მოსკოვს აჩვენებს – „აი, ხედავთ, ჩვენ ისეთ სიტუაციაში ვართ, რომ არათუ ვერაფერს დაგაკლებთ, არამედ თქვენი დახმარებაც კი გვინდა“. ასეთ პოლიტიკას მმართველი პარტია უკვე ხუთი წელია ატარებს და ამას არანაირი დადებითი შედეგი არ გამოუღია, პირიქით – უარესდება: ჩვენი ტერიტორიების მცოცავი ანექსია გრძელდება და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მყოფი ჩვენი მოქალაქეების ცხოვრების პირობები მძიმდება“, – აცხადებს თორნიკე შარაშენიძე „ამერიკის ხმის“ რუსული სამსახურის ჟურნალისტთან ინტერვიუში.

«Lragir» (სომხეთი), 31 აგვისტო, 2017 წელი

http://www.lragir.am/index/rus/0/country/view/57744

რატომ ჩადის იგორ დოდონი ერევანში?

საქართველო – მაგალითი სომხეთისათვის

სტატიაში გაკრიტიკებულია მოლდოვას პრეზიდენტის იგორ დოდონის მიერ დაგეგმილი ვიზიტი სომხეთში, რომელიც მიმდინარე წლის შემოდგომაზე (ნოემბერშია) დაგეგმილი.

რედაქცია აღნიშნავს, რომ მოლდოვაში დღეს საკმაოდ უცნაური სიტუაციაა შექმნილი: პრეზიდენტი რუსეთუმე პოლიტიკას ატარებს, მთავრობა კი – მედასავლეთეა. „ეს ის იგორ დოდონია, რომელიც საკუთარ მთავრობას ებრძვის და დნესტრისპირეთში რუსეთის ჯარების დატოვების მომხრეა. პრეზიდენტ იგორ დოდონს ასევე სურს, რომ მოლდოვა, სომხეთის მსგავსად, ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში გაწევრიანდეს, თუმცა თვით მოლდოვას მთავრობა ამის წინააღმდეგია

იბადება კითხვა: რატომ მოიწვია სომხეთის პრეზიდენტმა თავისი კოლეგა ერევანში?

2018 წლის მარტში სერჟ სარგსიანს პრეზიდენტობის ვადა ეწურება – როგორც ცნობილია, სომხეთი საპარლამენტო რესპუბლიკა ხდება, ახალ პრეზიდენტს – უფლებაშეკვეცილს – უკვე პარლამენტი აირჩევს. რამდენად შეიძლება სომხეთში ისეთი სიტუაცია ჩამოყალიბდეს, როცა პრეზიდენტი და პრემიერი სხვადასხვა პოლიტიკას განახორციელებენ?

პრინციპში, ამაში არანაირი საფრთხე არ არის. მაგალითად, ჩვენს მეზობელ საქართველოს პრეზიდენტს ქვეყნის მთავრობასთან მაინცდამაინც სასიამოვნო და თბილი ურთიერთობა არ აქვს, მაგრამ ეროვნულ საკითხებში ისინი საერთო ენას ყოველთვის პოულობენ. თითქმის იგივე სიტუაციაა ჩეხეთშიც. როგორც ჩანს, იგორ დოდონს სერჟ სარგსიანი სწორედ ამიტომ იწვევს, რომ მისგან ისწავლოს – თუ როგორ უნდა იყოს ისეთი პრეზიდენტი, რომელსაც განცხადებების კეთება კი შეუძლია, მაგრამ თავისი ქვეყნის პოლიტიკაზე გავლენას ვერ მოახდენს. სხვათა შორის, ჩეხეთის პრეზიდენი მილოშ ზემანიც იყო ერევანში ჩამოსული გასულ ზაფხულს…“, – წერს „ლრაგირი“.

«Hurriyet Daily News» (თურქეთი), 31 აგვისტო, 2017 წელი

http://www.hurriyetdailynews.com/greece-as-the-most-popular-destination-for-turkish-tourists.aspx?pageID=449&nID=117378&NewsCatID=412

თურქი ტურისტებისთვის საბერძნეთი ყველაზე პოპულარული მიმართულებაა, საქართველო კი მათ „ჯერ არ აღმოუჩენიათ“

სტატიაში გაანალიზებული თურქული ტურიზმის მდგომარეობა, ყურადღება ეთმობა აგრეთვე თურქი ტურისტების მოგზაურობას უცხოეთის ქვეყნებში. განხილულია საბერძნეთის, ბალკანეთის (სერბეთი, ხორვატეთი), ჩრდ.კვიპროსის, ტუნისის მიმართულების პოზიტიური და ნეგატიური მხარეები (ავტორი – ბარჩინ ინანჩი).

პუბლიკაციაში აღნიშნულია, რომ თურქების ყველაზე მეტი რაოდენობა სამოგზაუროდ საბერძნეთს ირჩევს, რასაც მრავალი მიზეზი განაპირობებს: გეოგრაფიული სიახლოვე, ისტორიული ტრადიციები (საბერძნეთში ბევრი ოსმანური კულტურის ძეგლია), მომსახურების მაღალი დონე, თუმცა არის ნეგატივიც – ფასების ზრდა, ინფლაცია და ა.შ.

სტატიაში საქართველოს შესახებაც არის საუბარი – რით შეიძლება მოხიბლოს და მიიზიდოს საქართველომ თურქი ტურისტები?

„ჩვენს აღმოსავლეთით მდებარე საქართველო ელოდება, რომ მას თურქი ტურისტები „აღმოაჩენენ“. თურქეთის მოქალაქეებს საქართველოს ტერიტორიაზე შესვლა ეროვნული პირადობის მოწმობებით შეუძლიათ. ზოგიერთი შეცდომით მიიჩნევს, რომ ეს წესი მხოლოდ ზოგიერთ სასაზღვრო პუნქტში მოქმედებსო. სტამბოლიდან თბილისში თვითმფრინავით ერთ საათში ჩახვალთ. საქართველო ლამაზი ქვეყანაა, განსაკუთრებით მიმზიდველია ქალაქგარე რაიონების, სოფლების მწვანე [ტყიანი] და მთის ლანდშაფტები. ეს იმ ტურისტებისთვისაა სასარგებლო, რომლებიც სწრაფად ურბანიზებული თურქული ქალაქებიდან თავის დაღწევას ცდილობენ და დასასვენებლად წყნარ ადგილს ეძებენ“, – აღნიშნულია პუბლიკაციაში.

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ): ინტერვიუ ტომას მელიასთან: „დამოუკიდებელი სასამართლოს გარეშე ინვესტორების მოზიდვა გართულდება“

«Вестник Кавказа» (რუსეთი): საქართველო-რუსეთი: „ქართულ ოცნებას“ „ყინულმჭრელი“ დაჭირდა

«КоммерсантЪ» (რუსეთი): „მოსკოვთან ძალიან ახლოს მდებარეობსო“ // საქართველომ ჟუკოვსკის აეროპორტი რეგიონულად არ ჩათვალა

«Свободная пресса» (რუსეთი): საქართველო რუსეთთან ისევ ომობს, თუმცა ახლა ბრძოლა მიდის ტურისტული ნაკადისთვის, რომელსაც მილიონები მოაქვს

«Эхо» (აზერბაიჯანი): სომხეთის იმედები „სატრანსპორტო დერეფნებზე“  ოფიციალურად დასამარდა

—————–

«Radio Voice of America – რადიო ამერიკის ხმა» (აშშ), 17 ივლისი, 2017 წელი

https://www.amerikiskhma.com/a/interview-with-thomas-melia/3946576.html

ინტერვიუ ტომას მელიასთან: „დამოუკიდებელი სასამართლოს გარეშე ინვესტორების მოზიდვა გართულდება“

ია მეურმიშვილი

ამერიკის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) ადმინისტრატორის ყოფილი მოადგილე და ამჟამად ჯორჯ ბუშ უმცროსის ინსტიტუტის მკვლევარი ტომას მელია აცხადებს, რომ საზღვარგარეთ საქართველოზე არსებული შეხედულების შეცვლა დამოუკიდებელი სასამართლოს შექმნით უნდა დაიწყოს.

- USAID-ში მუშაობის დროს საქართველო ერთ-ერთი ქვეყანა იყო, რომელზეც მუშაობდით. რამდენად დაეხმარა სააგენტო ქვეყანას დემოკრატიული ინსტიტუტების განვითარებაში?

- ის მნიშვნელოვანი მიღწევები, რომელიც საქართველოს ბოლო 25 წლის განმავლობაში აქვს, ქართველების დამსახურებაა. ზოგჯერ მათ, ვფიქრობ, ავიწყდებათ ის, რომ წლების განმავლობაში [დემოკრატიის ხარისხი] სტაბილურად უმჯობესდება. შეერთებული შტატები და სხვა დასავლელი პარტნიორები საქართველოს რჩევით, ინფორმაციით, ექსპერტიზით და ზოგჯერ ფულით ეხმარებიან. საქმეს საქართველოს მთავრობა აკეთებს, USAID კი ექსპერტიზას უზრუნველყოფს იმისთვის, რომ მთავრობამ კარგი და ინფორმირებული გადაწყვეტილებები მიიღოს.

​- დაახლოებით რა ოდენობის თანხა აქვს USAID-ს საქართველოს პროგრამებში დახარჯული?

- თუ სწორად მახსოვს, უკანასკნელი 25 წლის მანძილზე ამერიკის მთავრობამ საქართველოს დახმარების სახით 4.3 მილიარდი დოლარი მისცა. ამ თანხის დიდი ნაწილი ბოლო 10 წელში იქნა გაცემული. აქედან, დაახლოებით, 1.5 მილიარდი USAID-ს პროგრამებში დაიხარჯა.

- თქვენ ახსენეთ, რომ ქვეყანა სწორი მიმართულებით ვითარდება. კონკრეტულად როგორ აფასებთ ქართულ დემოკრატიას?

- ბალტიისპირეთის ქვეყნების გამოკლებით, საქართველო ყველა სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყანას უსწრებს. სისტემების რეფორმების თვალსაზრისით, საქართველო კარგ მდგომარეობაშია. უნდა გავითვალისწინოთ ის, რომ მსოფლიოს მასშტაბით და განსაკუთრებით ამ რეგიონში, დემოკრატიული პრინციპები უფრო მეტ ქვეყანაში შესუსტდა, ვიდრე გაძლიერდა. საქართველო კი მეტწილად წინ მიიწევს.

- არსებობს საწინააღმდეგო შეფასება. ექსპერტები რუსთავი 2-ის მაგალითზე მედიაზე მიმდინარე ზეწოლაზე საუბრობენ. ასევე არის ადამიანების და ბიზნესების უფლებების დარღვევის ბრალდებებიც…

- დემოკრატიას ბევრი განზომილება აქვს და მაშინ, როცა ერთი შრე ვითარდება, შეიძლება მეორე სუსტდებოდეს. ის, რომ გასულ დეკემბერს სასამართლო რეფორმის მესამე ტალღა დაიწყო კარგი ნიშანია. მთავარია როგორ მოხდება ამ რეფორმის აღსრულება.

კარგია ის, რომ გატარდა მიწის რეგისტრაციის რეფორმა, რომელიც ქმნის იმის ფუნდამენტს, თუ ვის ეკუთვნის მიწა და ვის შეუძლია ამ საკუთრების ბანკში ჩადებით სესხის გამოტანა ბიზნესის განვითარების მიზნით. თუმცა ამ რეფორმის აღსრულება ამ ეტაპზე მხოლოდ ნაწილობრივ ხდება. მიწის რეგისტრაციის სისტემა ქვეყნის მასშტაბით არის ასაწყობი.

“რუსთავი2”-ის საქმე კომპლექსურია, რადგან ის საკუთრების უფლების კანონებსაც უკავშირდება. რთულია “რუსთავი2”-ის მფლობელის დადგენა. ევროპის ადამიანის უფლებების სასამართლომ საქართველოს სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება დროებით სწორედ იმის გამო შეაჩერა, რომ საქმესთან დაკავშირებით კითხვები არსებობს. კითხვები კომპანიის საკუთრებასთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციაზე; იმაზე, თუ რა გავლენა ექნება ამას ზოგადად მედიის თავისუფლებაზე იმ შემთხვევაში თუ არხს, რომელიც ერთ-ერთ უმთავრეს ოპოზიციურ ხმას გამოხატვის საშუალებას აძლევდა მფლობელი ისე შეეცვლება, რომ ოპოზიციას მედიაში აზრის გამოთქმის საშუალება შეეზღუდება.

საბოლოო ჯამში, როგორც ამ დავის, ისევე სხვა საქმეების გადაწყვეტა მხოლოდ დამოუკიდებელ სასამართლოს შეეძლება, რომელიც გადაწყვეტილებას სამხილზე დაყრდნობით მიიღებს. ამ მხრივ საქართველოს მუშაობა სჭირდება. ქვეყანამ უნდა შეცვალოს არსებული შეხედულება, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებები პოლიტიკურ გავლენას ასახავს.

- 2012 წლის სექტემბერში თქვენ საქართველოში არჩევნების წინ ოფიციალური ვიზიტით ჩახვედით. ერთ-ერთი შეხვედრა ბატონ ბიძინა ივანიშვილთანაც გამართეთ. როგორ იხსენებთ იმ შეხვედრას? როგორ შეადარებდით იმ საქართველოს, რომელზეც წარმოდგენა მაშინდელ ოპოზიციასთან შეხვედირის დროს შეგექმნათ ქვეყანას, რომელსაც დღეს ხედავთ?

- ბატონ ბიძინა ივანიშვილთან და მის გუნდთან შეხვედრა კარგად მახსოვს. არჩევნებამდე ძალიან ცოტა დრო იყო დარჩენილი. მე ამერიკის სააგენტოთაშორისო დელეგაციას ვხელმძღვანელობდი, რომელიც არჩევნებში მონაწილე ყველა პოლიტიკურ ძალას შეხვდა. მახსოვს, „ქართულ ოცნებას“ მაშინ მედია საშუალებებზე წვდომა შეზღუდული ჰქონდა. ასევე მახსოვს, რომ ერთ-ერთი უმთავრესი საკითხი, რომელზე მუშაობასაც „ქართული ოცნება“ უმრავლესობის მოპოვების შემთხვევაში აპირებდა, სოფლის მეურნეობის განვითარება იყო.

ვფიქრობ, 2012 წლის შემდეგ საქართველოში დემოკრატია ვითარდება, თუმცა არის დასახვეწი სფეროები. სასამართლო სისტემაზე მუშაობაა საჭირო და გასაუმჯობესებელია ეკონომიკური ფუნდამენტები. უკეთესი იქნება ქვეყანაში პლურალისტური მედია გარემოს ქონა, სადაც საწინააღმდეგო აზრის მოსმენა უფრო ხშირად იქნება შესაძლებელი. ასევე კარგი იქნება, თუ განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებების მქონე ადამიანები უფრო ხშირად ითანამშრომლებენ.

კოაბიტაციის რთულ პერიოდში, მახსოვს ორი დავითი – დავით ბაქრაძე და დავით უსუფაშვილი. მათ პარლამენტში თანამშრომლობა შეძლეს, შეძლეს გონივრულ კომპრომისებზე წასვლა და ამით ეროვნული ინტერესების დაცვის თვალსაზრისით ბევრი საქმე გააკეთეს.

კარგი იქნება, თუ ადამიანები (როგორც ამერიკაში, ასევე საქართველოშ)ი, შეძლებენ იმის გაცნობიერებას რომ პოლიტიკური მეტოქეები მტრები კი არ არიან, არამედ ისინი პოლიტიკურ ალტერნატივას წარმოადგენენ. ამის გამო, არჩევნები ან მმართველობა სიკვდილ-სიცოცხლის საკითხი არ უნდა იყოს. როგორც საქართველოში, ასევე ამერიკაში მმართველობაში უფრო მეტია განგრძობითობა, ვიდრე ცვლილება მაშინ, როცა ქვეყნის მმართველი თანამდებობიდან მიდის. პოლიტიკური დებატების დროს, ზოგჯერ ეს გვავიწყდება.

- როგორც იცით საქართველოს პარლამენტი საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მუშაობს. ეს საკითხი საზოგადოების პოლარიზაციის კიდევ ერთი მიზეზი გახდა. თქვენ რას ფიქრობთ ამ პროცესზე?

- ყველაზე მნიშვნელოვანი ის არის, რომ ეს საკითხი საქართველოს მოქალაქეებმა უნდა გადაწყვიტონ. ვფიქრობ უნდა გვახსოვდეს კონტექსტი, რომ წინა მთავრობამ კონსტიტუციაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანა. დღევანდელი ძალისხმევა ზოგიერთი ძველი ცვლილების გაუქმების მცდელობაა – მაგალითად, პრეზიდენტის როლი. ყოველი მეორე საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველოში ახალ საარჩევნო ჩარჩოებში იმართება. არ მიკვირს, რომ მთავრობა ახლაც ცდილობს საარჩევნო კანონის შეცვლას. ამ პროცესში ქვეყანამ ორი რამ უნდა გაითვალისწინოს:

პირველ რიგში მათ უნდა წარმოიდგინონ, როგორი უნდა იყოს ეს ინსტიტუტები 10-20-30 წლის შემდეგ, როცა ის ადამიანები, რომლებსაც დღეს წამყვანი პოზიციები უკავიათ პოლიტიკაში, აღარ იქნებიან. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა მიიღონ უკეთესი გადაწყვეტილება იმაზე, თუ როგორი უნდა იყოს ძალთა ბალანსი ხელისუფლებაში. ვფიქრობ, ისინი ამას ჯერ არ ითვალისწინებენ და ხდება ამ გადაწყვეტილებების პერსონიფიცირება.

მეორე გასათვალისწინებელი საკითხი ის არის, რომ საერთაშორისო თანამეგობრობას საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით დიდი გამოცდილება აქვს. საქართველოს პარლამენტის ლიდერებმა კარგი ქნეს, რომ ვენეციის კომისიას შეფასებები სთხოვეს და რეკომენდაციების დიდი ნაწილი პროექტში გათვალისწინებული იქნა.

- კრიტიკის ერთ-ერთი საგანი ის არის, რომ პროცესი პოიტიკურად სათანადოდ წარმომადგენლობითი არ არის…

- ეს ის პოლარიზაციაა, რომელზეც ვსაუბრობთ. ახლანდელმა საპარლამენტო ოპოზიციამ 2013 წელს პრეზიდენტ მარგველაშვილის ინაუგურაციას ბოიკოტი გამოუცხადა. ეს ცუდი ნიშანი იყო ქვეყანაში ორპარტიული თანამშრომლობისთვის. ასეთი მნიშვნელოვანი პროცესიდან გათიშვა შეშფოთების მიზეზს აჩენს. ერთის მხრივ მესმის რატომ მიიღეს მათ [ოპოზიციამ] ეს გადაწყვეტილება. ამერიკაში პოლიტიკასა და სპორტში ერთი გამონათქვამი გვაქვს – თუ თამაშობ, ითამაშე რომ მოიგო. თუ გინდა შედეგზე გავლენა იქონიო, პროცესში მონაწილეობა უნდა მიიღო მაშინაც კი, როცა უპირატესობა არ გაქვს. კარგი იდეებით და ჯანსაღი ურთიერთობებით ზოგჯერ ასეთ შემთხვევაშიც შეიძლება გავლენის მოხდენა.

- ცოტა ხნის წინ თქვენ კომენტარი გააკეთეთ „საქართველოს მანგანეზის“ საქმესთან დაკავშირებით და თქვით, რომ პროცესი არ არის ისეთი გამჭვირვალე და სამართლიანი, როგორიც შეიძლება იყოს. როგორ ასაბუთებთ ამ შეხედულებას? და ზოგადად, როგორ აფასებთ საინვესტიციო გარემოს საქართველოში?

- უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების მოზიდვა, არა მხოლოდ ამერიკიდან, არამედ სხვა ქვეყნებიდანაც, საქართველოს მომავლისთვის უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია. ამ მიმართულებით, ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევა ის არის, რომ საერთაშორისო ბიზნეს თანამეგობრობაში შეხედულება, რომ საქართველოში ინვესტიციები სათანადოდ არ არის დაცული ისესვ არსებობს. საკუთრების უფლება სათანადოდ არ არის დაცული.

ვიცი, რომ ამ მიმართულებით მუშაობა გრძელდება და ეს თემა საკონსტიტუციო ცვლილებებსაც უკავშირდება. ამ საკითხთან მთელი რიგი გასათვალისწინებელი კომპონენტებია დაკავშირებული. ამაში შედის კომერციული დავის გადასაჭრელად არბიტრაციის გამოყენება; იმის გადაწყვეტა, უნდა არსებობდეს თუ არა სპეციალური ბიზნეს სასამართლოები; ასეთი დავების გადასაჭრელად მოსამართლეების მონახვა და მათი გადამზადება. ბევრი რამ არის გასაკეთებელი იმისთვის, რომ საქართველო უცხოელი ინვესტორებისთვის მიმზიდველი ქვეყანა გახდეს.

გასულ თვეს, საქართველოში ერთ-ერთმა უმსხვილესმა ბიზნეს ასოციაციამ განცხადება გამოაქვეყნა, სადაც აღნიშნა, რომ საქართველოს სასამართლო, სავარაუდოდ, პოლიტიკური გავლენის ქვეშ ექცევა კონკრეტული შედეგების მიღების მიზნით.

არ აქვს მნიშვნელობა რამდენად მართალია ეს შეხედულება. სანამ ის არსებობს, უცხოელი ბიზნესმენები საქართველოში შემოსვლისგან თავს შეიკავებენ. სასამართლო სისტემის სანდოობის გაზრდა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტი უნდა იყოს.

„საქართველოს მანგანეზს“ რაც შეეხება – ის საქართველოში ერთ-ერთი უმსხვილესი დამსაქმებელი და ექსპორტიორია. რამდენიმე კვირის წინ თბილისის სასამრთლოს მიერ კომპანიის მმართველობის სტრუქტურის ძალიან მოკლე დროში შეცვლა ისეთი მოვლენაა, რომელიც ინვესტორებს გარემოს არასანდოობაზე აფიქრებინებს.

- არსებობს შეხედულება, რომ მთავრობა შეიძლება რამდენიმე მსხვილი კომპანიის საკუთარ მფლობელობაში გადატანას ან მათზე გავლენის გაზრდას ცდილობდეს. იქიდან გამომდინარე, რომ როგორც საქართველოში, ასევე შეერთებულ შტატებში ხალხს ამ თემაზე ესაუბრებით და მოვლენებს თვალს ადევნებთ, თქვენ რა შთაბეჭდილება გრჩებათ? როგორ ფიქრობთ, მთავრობა ცდილობს ბიზნესზე მეტი გავლენის მოპოვებას?

- ვფიქრობ, საკითხის სწორი ფორმულირება გააკეთეთ – რამდენად ცდილობს მთავრობა ან მთავრობაში ზოგიერთი ადამიანი კონკრეტული კომერციული შედეგის დასადგომად პროცესებზე გავლენის მოხდენას. ნებისმიერ სასამართლო საქმეში მნიშვნელოვანია არსებობდეს პროცესი, რომლის დროსაც მხარეები წარმოადგენენ ფაქტებს, რომლებსაც მოსამართლე ყურადღებით განიხილავს. როგორც წესი, არ არსებობს ასეთი საქმეების დაჩქარების საჭიროება.

ის, რომ სააპელაციო პროცესის შედეგად „ფილიპ მორისის“ საქმეზე წინა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იქნა შეცვლილი და ის, რომ „საქართველოს მანგანეზის“ შემთხვევაში სწრაფად მოხდა მოლაპარაკება გარემოს დაცვის გარკვეულ საკითხებზე მას შემდეგ, რაც ამ საქმეებზე საერთაშორისო ყურადღება გამახვილდა, არ ვფიქრობ იმაზე მიუთითებდეს, რომ სასამართლო დამოუკიდებელია. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ვიღაცამ გადაწყვეტილება შეცვალა და არა იმაზე, რომ პროცესი გაუჯობესდა. ნებისმიერი სასამართლო გადაწყვეტილება, რომელიც სწრაფად მიიღება უფრო მეტ კითხვას წარმოქმნის, ვიდრე პასუხს.

- შეჯამების მიზნით, რა უნდა გააკეთოს მთავრობამ იმისთვის, რომ საინვესტიციო გარემო გააუმჯობესოს?

- უნდა გაკეთდეს ყველაფერი პრაქტიკული და შესაძლებელი იმისთვის, რომ გაძლიერდეს სასამართლო. ეს ყველაზე მნიშვნელოვანია. მეორე საკითხი – მიწის რეგისტრაცია ეროვნულ დონეზე უნდა მოხდეს იმის დასადგენად, თუ ვის ეკუთვნის მიწის რომელი ნაკვეთი, ვის აქვს მისი ყიდვა-გაყიდვის უფლება. ასევე მნიშვნელოვანია შემუშავდეს მეთოდები ისეთი დავების გადასაჭრელად, რომლებიც ხშირად წამოიჭრება ხოლმე. მაგალითად დაწესდეს არბიტრაციის და კომერციული დავების გადაჭრის მეთოდები. საგადასახადო კოდექსის გამარტივება ასევე დამატებითი დადებითი ფაქტორი იქნება.

ვფიქრობ, ხალხმა უნდა იცოდეს იმ საფრთხეების შესახებ, რომლებიც პოლიტიკური თუ ეკონომიკური ინტერესების სასარგებლოდ, სისტემის მანიპულირების და სისუსტეების ბოროტად გამოყენების საშუალების მიცემას მოჰყვება.

«Вестник Кавказа» (რუსეთი), 16 ივლისი, 2017 წელი

http://vestikavkaza.ru/analytics/Gruzinskoy-mechte-potrebovalsya-ledokol.html

საქართველო-რუსეთი: „ქართულ ოცნებას“ „ყინულმჭრელი“ დაჭირდა

სტატიაში განხილულია საქართველოს პარლამენტის დეპუტატთა (ფრაქცია „პატრიოტთა ალიანსიდან“) ვიზიტი რუსეთში და მათი შეხვედრა სახელმწიფო სათათბიროს წევრებთან, გადმოცემულია ქართველი და რუსი დეპუტატების დიალოგის შედეგები და სამომავლო მიაი პერსპექტივები (ავტორი – გიორგი კალატოზიშვილი).

„რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროში გამართულ მოლაპარაკებაზე გადაწყდა „არაფორმალური ჯგუფის“ შექმნა სამომავლო ურთიერთობისათვის. ქართული დელეგაციის წევრმა ადა მარშანიამ პრეს-კონფერენციაზე შეხვედრის შედეგებს „გარღვევა“ და „დიდი მიღწევა“ უწოდა. იბადება კითხვა – რატომ „არაფორმალური ჯგუფი“? ორივე პარლამენტის რეგლამენტი ხომ ითვალისწინებს მიზნობრივი ჯგუფების შექმნას სხვადასხვა ქვეყნებთან ურთიერთობის მიზნით? საქმე იმაშია, რომ რადგანაც დღეს საქართველოსა და რუსეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობა გაწყვეტილია, საქართველოს პარლამენტში რუსეთთან საკონტაქტო ჯგუფის შექმნა პრაქტიკულად შეუძლებელია: მმართველმა პარტიამ „ქართულმა ოცნებამ“ საეჭვოა, რომ ხმა მისცეს მის ჩამოყალიბებას – ეშინიათ, ვაითუ მიხეილ სააკაშვილის მომხრე„ ნაციონალებმა“ „პრორუსულობა“ დაგვწამონო. „მეოცნებეები“ ძალზე უფრთხიან „ნაციონალების“ ბრალდებებს „გამყიდველობასა“ და „კაპიტულანტობაზე“.

„პატრიოტთა ალიანსი“ ოპოზიციური პარტიაა. მართალია, არა დასავლური, მაგრამ „ეროვნულად ორიენტირებული“. პარტიის ლიდერმა ირმა ინაშვილმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მიხეილ სააკაშვილის პარტიის დამარცხებაში 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს. „პატრიოტებს“ მცირერიცხოვანი ფრაქცია აქვთ, მაგრამ მაინც მესამე პოლიტიკური ძალად ითვლება საქართველოს პარლამენტში, ანუ „პატრიოტთა ალიანსი“ „ოცნებისათვის“ ყინულმჭრელის როლს ასრულებს მოსკოვთან პირდაპირი საგნობრივი დიალოგის განახლების საქმეში.

საქართველო საპარლამენტო რესპუბლიკაა და მთავრობას ყოველთვის შეუძლია თქვას, რომ სწორედ საკანონმდებლო ორგანო განსაზღვარავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. უფრო მეტიც – „პატრიოტებმა“ არა მარტო პრეცედენტი შექმნეს და რუსეთთან დიალოგისთვის „ახალი ფანჯარა გაჭრეს“, არამედ მიანიშნეს რუს კოლეგებთან მიღწეულ წინასწარ შეთანხმებაზეც – განიხილონ ურთიერთობის პრობლემატიკა „რუსეთი-საქართველო-ნატოს სამკუთხედში“. ძნელი არაა იმის მიხვედრა, თუ როგორ განვითარდება დიალოგი ამ პრობლემის მიმართ: საქართველო ხომ დღემდე აცხადებს, რომ ნატოსთან ინტეგრაციის კურსი შეუქცევადია და ეს საკითხი მესამე ქვეყნანასთან მოლაპარაკების საგანი არ უნდა გახდეს, მოსკოვი კი მუდამ იმეორებს, რომ მისთვის კავკასიური ქვეყნის ალიანსში გაწევრიანება მიუღებელია.

ამიტომაც, ერთი შეხედვით ნაკლებადმნიშვნელოვანი მცირერიცხოვანი ფრაქციის დელეგაციის ვიზიტი მნიშვნელოვანი პრეცედენტი გახდა და უფრო ფართო კონტექსტს ქმნის სამომავლო მოლაპარაკებისათვის, რომელიც უფრო შინაარსიანი იქნება სხვა შედარებით გავლენიანი მოთამაშეების მონაწილეობით.

«КоммерсантЪ» (რუსეთი), 17 ივლისი, 2017 წელი

https://www.kommersant.ru/doc/3359461

„მოსკოვთან ძალიან ახლოს მდებარეობსო…“

საქართველომ ჟუკოვსკის აეროპორტი რეგიონულ აეროპორტად არ ჩათვალა

„მოსკოვიდან 40 კმ-ის მოშორებით არსებულმა ჟუკოვსკის აეროპორტის რეგიონულმა სტატუსმა მორიგი სკანდალი გამოიწვია: საქართველოს ავიაციის ხელმძღვანელობამ უარი განუცხადა რუსულ „ურალის ავიახაზებს“ ჟუკოვსკიდან თბილისში რეისების შესრულებაზე, რადგან ჩათვალა, რომ ეს აეროპორტი მოსკოვს მიეკუთვნება და თუ ნებარ დართავს, ამით სამთავრობოთაშორისო სეთანხმება დაირღვევაო“, – ნათქვამია სტატიაში (ავტორი – ელიზავეტა კუზნეცოვა).

„საქართველოს ავიაკომპანიამ Georgian Airways-მა გასული კვირის ბოლოს, შაბათს, გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა მხარემ კვირაში ოთხი ავიარეისი გააუქმა თბილისი-მოსკოვის მიმართულებითო. მასში აღნიშნულია, რომ რუსეთმა საქართველოს ჯერ ყაზანის მიმართულებაზე უთხრა უარი, შემდეგ „მოულოდნელად შეატყობინა“ გადაწყვეტილება მოსკოვის რეისებთან დაკავშირებით. როგორც ცნობილია, საქართველო-რუსეთს შორის დადებული შეთანხმებით, ორივე მხარის ავიაკომპანიებს ერთნაირი რაოდენობის ავიარეისების შესრულება შეუძლიათ (დღეში სამჯერ ორივე მხრის მიერ), მაგრამ „გადაწყვეტილებამ ქართული მხარე უთანასწორო მდგომარეობაში ჩააყენაო“, – ასე თვლის Georgian Airways, რადგან ამ რეისებზე ბილეთები უკვე გაყიდული იყო.

საქართველოსა და რუსეთს შორის რეგულარული ავიამიმოსვლა 2006 წელს გაუქმდა, შემდეგ მცირე ხნით 2008 წლის აგვისტომდე განახლდა, თუმცა სამხრეთ ოსეთის ომის გამო ისევ შეწყდა. 2010 წელს ერთი მხრივ, რუსულმა ავიაკომპანიებმა „ციმბირმა“-მა („სიბირ-7“) და „ურალის ავიახაზებმა“ („ურალსკიე ავიალინიი“), მეორე მხრივ – ქართულმა „ჯორჯიან ეირუეიზ“-მა ჯერ ჩარტერული რეისების შესრულება დაიწყეს, შემდეგ კი, 2014 წლის დასასრულს, მოლაპარაკება გამართეს რეგულარული მიმოსვლის თაობაზე. მაგრამ იმ ხანებში თბილისმა „ღია ცის“ რეჟიმი შემოიღო, რამაც დისპროპორცია გამოიწვია: ქართული მხრიდან მხოლოდ ერთი ავიაკომპანია – Georgian Airways-ი დაფრინავდა, რუსეთიდან კი მინიმუმ სამი. ამჟამად, მოლაპარაკების თანახმად, შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში თბილის-მოსკოვს შორის ნებადართულია კვირაში 18 რესისი სესრულება თითოეული მხრიდან, ხოლო გაზაფხულ-საფხულში – 21-21 რეისი. სხვა ქალაქებში ფრენის სიხშირე შეზღუდული არ არის. რუსეთის მხრიდან რეგულარულ რეისებს ასრულებს „აეროფლოტი“ და მისი ლოუკოსტერი – ავიაკომპანია „პობედა“, „ურალსკიე ავიალინიი“, „სიბირ-7“, „ნორდავია“ და „ნორდსტარი“.

რუსეთის ფედერაციის ტრანსპორტის სამინისტროში თავიანთი მოქმედება გაამართლეს და მას „სარკისებრი“ (არეკვლითი) პასუხი უწოდეს, რადგან საქართველო მაისის დასაწყისიდან არ თანხმდება „ურალის ავიაკომპანიის“ თვითმფრინავების ფრენებს „პოდმოსკოვიეს“ (მოსკოვის ოლქის) ჟუკოვსკის აეროპორტიდან. „კომერსანტსი“ წყაროს ცნობით, რომელმაც სიტუაცია კარგად იცის, საქმე შემდეგში მდგომარეობს: ეს ფრენები თავიდანვე სეთანხმებული იყო ავიაორგანოებს შორის მიმოწერით, „მაგრამ ბოლო მომენტში გადაწყვეტილება ჟუკოვსკის აეროპორტის სტატუსის გამო იქნა მიღებული“.

მკითხველს შევახსენებთ, რომ რუსეთი ჟუკოვსკის აეროპორტს (40 კმ. მოსკოვიდან) რეგიონულად მიიჩნევს, რის გამოც ის არ იზღუდება საერთაშორისო რეისების რაოდენობაში  (შეზღუდვები, შეთანხმების მიხედვით, მოქმედებს ვნუკოვოს, შერემეტიევოს და დომოდედოვოს აეროპორტებზე). სხვათა შორის, „ურალის ავიახზებს“ მსგავსი უთანხმოება აქვს ტაჯიკეთის და ისრაელის ავიაკომპანიებთანაც.

Georgian Airways-ის გენერალური დირექტორი გივი დავითაშვილმა დაადასტურა, რომ უთანხმოება მართლაც ჟუკოვსკის აეროპორტის სტატუსის გამო არსებობს, რადგან ქართული მხარე მას რეგიონულად კი არა, მოსკოვის აეროპორტად თვლის. მით უმეტეს, რომ „ავიაკომპანიებს შორის ჟუკოვსკის აეროპრტზე მოლაპარაკება არ წარმოებულა“. გივი დავითაშვილმა აღნიშნა, რომ „ჟუკოვსკის გამო რუსეთმა ყაზანში ფრენების ნება არ დაგვრთო და ამრიგად, მოსკოვში რეისების შემცირებაზე მიღებული გადაწყვეტილება ან კონკურენციის საკითხია, ან რუსული პოლიტიკის შედეგი“. Georgian Airways-ის გენერალურმა დირექტორმა ეკონომიკის სამინისტროს „ზომების დაუყონებლივი მიღება“ სთხოვა.

ავიაციის ანალიტიკური სააგენტო „ავიაპორტის“ ხელმზღვანელის ოლიგ პანტელეევის ტმით, ასეთი სიტუაცია, რომელიც ჟუკოვსკის აეროპორტის სტატუსის გამო შეიქმნა, შეიძლება კიდევ განმეორდეს, ამიტომ კომპრომისის ძიება აუცილებელია: ქარტული მიმართულება დღეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია რუს ტურისტებში. საქართველოს აეროპორტებში იანვარ-მაისში ავიამგზავრების ნაკადი 47%-ით გაიზარდა, ხოლო ტურისტთა რაოდენობა – 25%-ით (980 ათასამდე).

———

ამ თემაზე იმსჯელეს აგრეთვე 16 ივლისს რუსეთის რადიოსადგურ „კომერსანტის“ ეთერშიც. კითხვაზე, თუ როგორ აისახება რეისების შემცირება საქართველოს ტურისტულ დარგის მდგომარეობაზე, რუსეთის ტუროპერატორების ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი ვლადიმერ კანტოროვიჩი პასუხობს:

„ტურიზმის თვალსაზრისით, რასაკვირველია, უმჯობესია „ღია ცის“ რეჟიმი, ანუ რომელ ავიაკომპანიასაც სურს, იმან იფრინოს. რუსი ტურისტებისთვის, რომლებსაც საქართველოში წასვლა უნდათ, მთავარი პრობლემა ბილეთებია. მხედველობაში უნდა ვიქონიოთ ის გარემოებაც, რომ ამჟამად, რიგი მიზეზების გამო, საქართველოში უფრო მეტი რუსი ჩადის, ვიდრე ქართველი – რუსეთში. აშკარაა, რომ ტურისტები და მგზავრები სახელმწიფოთაშორისო შეხლა-შემოხლის მსხვერპლნი ხდებიან. საქართველოს ავიაუწყება თავისი კომპანიის ინტერესებს ლობირებს და კონკურენციის შეზღუდვას ცდილობს, მაგრამ მგზავრებისთვის უფრო უკეთესია ფართო კონკურენცია იყოს“.

თბილისს ავიარეისების შეზღუდვა მაინცდამაინც არ ანაღვლებს. აი, რას ამბობს დამოუკიდებელი ქართველი ჟურნალისტი გიორგი ჭუმბურიძე: „გულწრფელად გეტყვით, რომ ეს საკითხი რეალურად დღის წესრიგში არ დგას. თვითონ განსაჯეთ: საქართველოდან რუსეთში მგზავრთა ნაკადი ცოტაა, რუსეთიდან საქართველოში კი ბევრი. ქართველი რომ რუსეთში წავიდეს, ამისთვის ვიზაა საჭირო, რიგში დგომა, ლოდინი. ახლა ქართველები უფრო ევროპაში დადიან, იქ წასვლა შედარებით მარტივია“ (წყარო: https://www.kommersant.ru/doc/3359268).

არსებობს კიდევ ერთი აზრიც: როგორც Georgian Airways-ის გენდირექტორის მოადგილე რობერტ ოჰანესიანმა განაცხადა რადიოსადგურ «Говорит Москва»-ს („ლაპარაკობს მოსკოვი“) ეთერში, „რუსეთის მხარის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შედეგები ქართული მხარისთვის დიდი ზარალის მომტანია რეისები ოქტომბრის ბოლომდე იქნება შემცირებული. მგზავრები ბილეთებს უკან აბრუნებენ, მათ კომპენსაცია ეკუთვნით და ა.შ. ზუსტად ვერ გეტყვით, მაგრამ  მილიონებზეა საუბარი“ (წყარო: https://govoritmoskva.ru/news/127673/).

«Свободная пресса» (რუსეთი), 16 ივლისი, 2017 წელი

https://svpressa.ru/politic/article/176941/

საქართველო რუსეთთან ისევ ომობს, თუმცა ახლა ბრძოლა მიდის ტურისტული ნაკადისთვის, რომელსაც მილიონები მოაქვს

„რუსეთი და საქართველო ისევ წაიჩხუბნენ – ამჯერად თბილისიდან მოსკოვში ავიარეისების შეზღუდვის გამო, რომელიც რუსეთის ინიციატივით მოხდა“, – იუწყება რუსული გამოცემაში გამოქვეყნბებული სტატია (ავტორი – ანტონ ჩაბლინი).

გთავაზობთ პუბლიკაციის შემოკლებულ ვერსიას:

„საქართველოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობა, 2008 წლის აგვისტოს ომის სემდეგ, სინუსოიდის მიხედვით ვითარდება: მკვეთრი „აცივება“ „დათბობის“ პერიოდით იცვლება, შემდეგ კი ისევ „აცივება“… უკვე ხუთი წელია, 2012 წლის დეკემბრიდან (ანუ იმ დროიდან, როცა პრეზიდენტობას ჯერ კიდევ მიხეილ სააკაშვილი აგრძელებდა), საქართველოს ახალმა ხელისუფლებამ კონტაქტების აღდგენის მცდელობა დაიწყო: რეგულარულად მიმდინარეობს ზურაბ აბაშიძისა და გრიგორი კარასინის სეხვედრები, 2013 წლიდან კი რუსეთმა ქართული პროდუქციისათვის თავისი ბაზარი გახსნა, 2014-15-დან კი სატრანსპორტო (საავიაციო) მიმოსვლაც აღდგა. ამ ყველაფერმა საქართველოს ტურბიზნესზე დადებითი გავლენა მოახდინა – ორი წლის განმავლობაში მკვეთრად მოიმატა რუსი ტურისტების რაოდენობამ., მხოლოდ გასულ წელს საქართველოს 742 ათასი რუსი ტურისტი ეწვია. რაც შეეხება ქართველი ტურისტების რაოდენობას რუსეთში, ის ძალიან ცოტაა: 2014 წელს – 43 ათასი, 2015 წელს – 47 ათასი, 2016 წელს – 65 ათასი. მთავარი დაბრკოლება სავიზო რეჟიმია, რომელსაც რუსეთი, საქართველოსაგან განსხვავებით, არ აუქმებს.

ქართულმა მხარემ რუსეთის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ავიარეისების შემცირების თაობაზე მწვავედ გააკრიტიკა და პოლიტიკური შეფასება მისცა: აი, რა განაცხადა Georgian Airways-ის მფლობელმა თამაზ გაიაშვილმა: „რუსეთი ჩვენი საზღვრების მიმართ მტაცებლურ პოლიტიკას ატარებს, ნაბიჯ-ნაბიჯ ქვეყნის შიგნით მოიწევს… იგივე პოლიტიკას ახორციელებს ავიაციის სფეროშიც – ნაბიჯ-ნაბიჯ ცდილობს ჩვენი ავიაციის განადგურებას“.

მართლაც პოლიტიკა უნდა ვეძებოთ „როსავიაციის“ გადაწყვეტილებაში? ამ კითხვით მივმართეთ სამხრეთკავკასიური ტემატიკის ანალიტიკოსს, ჟურნალისტ ანტონ კრივენიუკს:

„ფაქტია, რომ ორი ქვეყნის ურთიერთობა არაპოლიტიკურ სფეროებშიც კი ძალიან არის პოლიტიზებული. არადა, ავიარეისების შემცირება, ჩემი აზრით, როგითი მოვლენაა, ტექნოლოგიური ხასიათის მქონე, რომლებიც, ჩვეულებრივ, უწყებებს შორის წყდება ხოლმე [რეკლამირებისა და პიარის გარეშე]. მე ვერ ვიტყვი ვინ წააგო ან მოიგო ამ ისტორიაში, მაგრამ ის გარემოება, რომ ასეთი სიტუაცია გაგანია ტურისტულ სეზონში წარმოიქმნა, ხოლო ქართული მიმართულება კი რუსებში პოპულარულია, იმაზე მეტყველებს, რომ „ომი“ მგზავრთა მზარდი ნაკადის გამო ატყდა“.

- ისე ხომ არ მოხდება, რომ ტურისტები, რომლებიც საქართველოში ვერ გაფრინდებიან, „აფხაზეთში წავლენ?

- აფხაზეთში და საქართველოში ტურისტები სხვადასხვანაირად დადიან. აფხაზეთში ტურისტთა ლომის წილი ავტომობილებით ჩადის ახლოს მდებარე რუსული რეგიონებიდან, ვოლგისპირეთიდან, საქართველოში კი დადიან მოსკოვიდან, სანკტ-პეტერბურგიდან, რუსეთის სხვა დიდი ქალაქებიდან. აფხაზეთი და საქართველო ტურისტული ნიშებითაც განსხვავდებიან: აფხაზეთში პრიორიტეტული ზღვაზე დასვენებაა, საქართველოში კი ზღვასთან ერთად უპირატესობა ენიჭება ისტორიული ღისშესანიშნაობების დათვალიერებას, სამზარეულოს, მთებს… საქართველო მათთვის არის მიმზიდველი, ვინც გურმანებია, სმა-ჭამა უყვართ, მთებში სიარული და თხილამურებით სრიალი… საქართველო სწორედ ასეთი ტურიზმით გაიჭრა წინ.

«Эхо» (აზერბაიჯანი), 15 ივლისი, 2017 წელი

http://ru.echo.az/?p=60949

სომხეთის იმედები „სატრანსპორტო დერეფნებზე“ ოფიციალურად დასამარდა

სტატია ეხება სომხეთის რკინიგზების მდგომარეობას, რომელიც  კონცესიური მართვის უფლებით, რუსეთისადმია გადაცემული. მასში აგრეთვე საუბარია სომხეთის სატრანსპორტო პერსპექტივაზე, კერძოდ, იზოლაციიდან გამოსვლაზე და საქართველოს რკინიგზით სავარაუდო სარგებლობაზე (აფხაზეთის მონაკვეთი), „სატრანსპორტო დერეფნით“ სარგებლობის მიზნით (ავტორი – ნურანი//ტოფიგა კასიმოვა).

„სომხეთში რკინიგზების მდგომარეობის ნახევარწლიური ანგარიში გამოქვეყნეს. ყველა მონაცემები საუკეთესოდ გამოიყურება: გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ტვირდების გადაზიდვისა და მგზავრების გადაყვანის გეგმა გადაჭარბებულია… მაგრამ ეს ის მონაცემები არაა, რომელიც სომხეთს სურს. ერევანში მშვენივრად ესმით: სომხეთი, რომელსაც ოდესღაც რეგიონში საუკეთესო სარკინიგზო ლოჯისტიკა ჰქონდა (თურქეთთან და ირანთან კავშირის ჩათვლით), დღეს მხოლოდ საქართველოსთან აქვს მიმოსვლა. თეორიულად სომხეთს შეუძლია საქართველოს შავი ზღვის ნავსადგურების მეშვეობით (საბორნე მიმოსვლით) რუსეთს და ევროპას დაუკავშირდეს, მაგრამ ამისათვის სომეხ ბიზნესმენებს ფული არ აქვთ. მართალია, არსებობდა კიდევ სომხეთ-ირანის ერთმანეთთან დამაკავშირებელი რკინიგზის პროექტი (ძველი მარშრუტი – ერევანი-ჯულფა დღეს აღარ არ მოქმედებს), მაგრამ ირანულმა მხარემ საბოლოოდ მასზე უარი თქვა – სომხეთი ჩიხურ მიმართულებად ჩათვალა.

ამას წინათ სომხებს „გულს იმედი ჩაესახათ“ – გრიგორი კარასინისა და ზურაბ აბაშიძის პრაღის შეხვედრის დროს მხარეებმა 2011 წელს ხელმოწერილი სატრანსპორტო დერეფნების შესახებ შეთანხმების იმპლიმენტაციაზე მოილაპარაკეს. სომხეთის ტრანსპორტის მინისტრმა ვაან მარტიროსიანმაც აღნიშნა, რომ ერევანს იმედი აქვს საქართველოსა და რუსეთს შორის აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის სატრანსპორტო-სავაჭრო დერეფნები გაიხსნებაო, მაგრამ  დღეს უკვე ცნობილია – ერევნის იმედები ოფიციალურად დასამარდა: სომხური მასმედია ნაღვლიანად წერს, „დერეფნები“ არ იქნებაო და ზურაბ აბაშიძის განმარტებას იმოწმებენ – საქართველო არ განიხილავს „დერეფნებში“ სომხების ტვირთების ტრანზიტსო.

„სომხებმა ბოლო ხანებში კიდევ ერთი აფხაზური იმედგაცრუება“ განიცადეს, – წერს სტატიის ავტორი და იმ ინციდენტს იხსენებს, რომელმაც აფხაზეთის საზოგადოებაში (განსაკუთრებით იქაურ სომხურ წრეებში) დიდი ხმაური გამოიწვია: 5 ივლისს გაგრაში, ომის ვეტერანებთან შეხვედრისას „აფხაზეთის ამპუტანტ ფეხბურთელთა კლუბის“ ვიცე-პრეზიდენტმა ჯემალ ბარციცმა ნეგატიურად შეაფასა სომხების როლი 1992-93 წლების ომში და განაცხადა, რომ იმ სომხებს, რომლებიც „ბაგრამიანის სახელობის ბატალიონებში“ იბრძოდნენ, აფხაზებისაგან განსხვავებით, სრულიად სხვა მიზნები ჰქონდათ – ძარცვით ხელი მოითბეს, სახლები აიშენეს და ქონება დააგროვესო. ვინც დაიღუპა, ისინი აფხაზეთის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში კი არ დაღუპულან, არამედ პირადი საქმისთვისო. სომხები ბრძოლოში საკუთარი ინიციატივით ჩაერთვნენ და ერთანირად უსწორდებოდნენ როგორც ქართველებს, ასევე აფხაზებსო“. უფრო მეტიც – ჯემალ ბარციცის თქმით, სომხები დღეს აფხაზეთში ბატონ-პატრონებივით იქცევიან,  ქედმაღლური დამოკიდებულება აქვთ აფხაზებთან, სომხებისთვის აფხაზეთი ბიზნეს-შემოსავლების ადგილად გადაიქცა. ბევრი ღატაკი სომეხი ახლა მილიონერია და თავიანთ შემოსავლების ნაწილს სომხეთის სახელმწიფო ბიუჯეტში გზავნიან. მათი რაოდენობა ჩვენთან ყოველწლიურად მატულობს, სომხეთი კი ჩუმადაა, რომ საქართველო არ გააღიზიანოს“. ჯემალ ბარციცი დაიმუქრა კიდეც: „თუ სომხეთის ხელისუფლება აფხაზეთის დამოუკიდებლობას არ აღიარებს, სომხებს აფხაზეთის დატოვება მოუწევთო“

აფხაზეთის სომხობა ჯემალ ბარციცის განცხადებამ ძალიან შეაშფოთა: სომხური თემის თავმჯდომარემ გალუსტ ტრაპეზონიანმა კრება ჩაატარა და აღნიშნა, რომ მან წერილები გაუგზავნა პრეზიდენტს, პროკურატურას, უშიშროების საბჭოს… მაგრამ სომხებს მშვენივრად ესმით, რომ მიმართვებით და წერილებით საკითხს ვერ გადაწვეტენ. ამაზე ლაპარაკი არც სოხუმში და არც მოსკოვში არ მოსწონთ, მაგრამ ფაქტია: ე.წ. „სუვერენული აფხაზეთის რესპუბლიკის“ არსებობა საერთაშორისო ნორმებს ეწინააღმდეგება. აფხაზეთში ანარქია სუფევს, კრიმინალური ვითარება სავალალოა: ამაზე მეტყველებს ამას წინათ მომხდარი რუსი ტურისტების მკვლელობაც…

პირველმა ეიფორიამ დამოუკიდებლად აღიარების თაობაზე უკვე გაიარა, საკურორტო აფხაზეთში მღელვარება მატულობს. თანდათანობით ყველაფერმა – სანატორიუმებმა, უძრავმა ქონებამ, სხვადასხვა ობიექტებმა – რუსებისა და სომხების ხელში გადაინაცვლა, მაგრამ ბიზნეს-აქტიურობა არ ჩანს, ინვესტიციებიც ასევე. მოკლედ, „ფრონტის იქითა მხარეს“, საქართველოში რომ ამბობდნენ, აფხაზეთი შეიძლება „კრასნოდარის მხარის სტატუსში აღმოჩნდესო“, თითქმის ისე მოხდა, თანაც ხმის უფლების გარეშე.

ოფიციალური ერევანი, გალუსტ ტრაპეზონიანისაგან განსხვავებით, დუმილს ინარჩუნებს. უბრალოდ, არ იციან, როგორი რეაგირება მოახდინონ. აფხაზეთის დამოუკიდებლად აღიარება სომხეთისთვის „ქართული სარკმლის“ – საზღვრის დახურვას ნიშნავს, თანამემამულეებისადმი მხარდაჭერა სარისკოა, რადგან მოსკოვმა შეიძლება ეს ჟესტი „ვერ გაიგოს“. არადა, თუ აფხაზეთში დარბევები დაიწყება და ერევანი მაინც ჩუმად იქნება, ეს მთლად უარესია.

სტატიის დასასრულს ავტორი წერს სომხების განზრახვაზე, რომელთა თანახმად, 2009 წელს ერევანი რუსეთში სამხედრო ბაზების შექმნას გეგმავდა – სოჭში, აფხაზეთთან ახლოს და დაღესტანში, აზერბაიჯანის საზღვართან. „დღეს სომხეთში ამ ფაქტზე დუმილს ამჯობინებენ“.

«Каспiй» (აზერბაიჯანი): ტაქტიკური გადადგომა // ტრამპლინი საქართველოს ენერგეტიკის ექს-მინისტრისათვის!?

«Region Plus» (აზერბაიჯანი): რეგიონის დეტონატორი? // ინტერვიუ სამხედრო ანალიტიკოს ვახტანგ მაისაიასთან: „თუ საქართველოს ნატოში მიიღებენ, კავკასია პლანეტის კიდევ ერთ ცხელ წერტილად გადაიქცევა“

«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი): თამარ ბერუჩაშვილის კომენტარი საქართველოს შესახებ გამოქვეყნებულ სტატიაზე

—————–

«Каспiй» (აზერბაიჯანი), 08 ივლისი, 2017 წელი

http://www.kaspiy.az/news.php?id=63767#.WWL4Q4qQzs0

ტაქტიკური გადადგომა

ტრამპლინი საქართველოს ენერგეტიკის ექს-მინისტრისათვის?

სალეჰ ბაიათი

„სახალხო ფეხბურთელმა“, შეთავსებით კი საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრმა კახა კალაძემ (რომელიც ვიცე-პრემიერიც არის და მმართველი „ქართული ოცნების“ გენერალური მდივანიც ერთდროულად), ახლახან თავისი ხუთი წლის საქმიანობის ანგარიში წარადგინა, შემდეგ კი თანამდებობებიდან გადადგა, რათა ბრძოლა დაიწყოს თბილისის მერის პოსტის დასაუფლებლად. მმართველი პარტიის კანდიდატის ოფიციალური წარდგენა გასულ კვირას მოხდა, თუმცა ამ უალტერნატივო გადაწყვეტილებაზე დიდი ხანია ლაპარაკობდნენ.

„ჩვენ ყოველთვის ვაღწევდით მიზნებს, რადგან ვიცოდით, თუ როგორ გაგვეკეთებინა ის საქმე, რასაც ხელს ვკიდებდით. და დღეს ჩვენ ყველა ერთად ვართ, ვინც თვლის, რომ თბილისს საფუძვლიანი ცვლილებები ჭირდება“ – ეს სიტყვები ჩვენი მეზობელი ქვეყნის ყველაზე პოპულარულმა ადამიანმა დედაქალაქის მერის თანამდებობაზე „ქართული ოცნების“ კანდიდატის ოფიციალური წარდგენის დროს განაცხადა. მასთან ერთად იყვნენ მმართველი პარტიის თითქმის ყველა ცნობილი წარმომადგენელი, გვერდით კი პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი ედგა. და ეს „საფუძვლიანი ცვლილება“ შეუმჩნეველი არ დარჩენილა.

ადრე ისე ხდებოდა, რომ პარტიის ყველა საკვანძო მოთამაშეს საქვეყნოდ მხარს უჭერდა და წარადგენდა ხოლმე თვით ბიძინა ივანიშვილი – „ქართული ოცნების“ დამაარსებელი და ყოფილი პრემიერ-მინისტრი… და „ბედნიერი ბავშვობისათვის“ ყველა მადლობას სწორედ მას უხდიდა. მაგრამ საოცრება მოხდა: ბიძინა ივანიშვილი კახა კალაძის წარდგენაზე არ მივიდა. პრეზენტაციას ასევე არ დასწრებია მილიარდერის შვილიც – მუსიკოსი ბერა, რომელიც ადრე ხშირად ტრიალებდა ვიცე-პრემიერის კამპანიაში შედარებით ნაკლებად მნიშვნელოვანი ღონისძიებების დროს. უფრო მეტიც – ქვეყნის ჩრდილოვანი ხელმძღვანელის ოჯახიდან კახა კალაძის მისამართით არანაირი მხარდამჭერი სიტყვა არ თქმულა სოციალურ ქსელებშიც კი. არადა, ოჯახი ქსელების აქტიურ მომხმარებელად ითვლება.

რა თქმა უნდა, შეიძლება ვილაპარაკოთ მმართველ გუნდში არსებულ რაღაც შიდა დაპირისპირებებზე, მაგრამ ეს ასე არ არის, მით უმეტეს, რომ კახა კალაძე, უეჭველია, „ქართული ოცნების ყველაზე ძლიერ და ქარიზმატულ კანდიდატად ითვლება. ექსპერტების აზრით, კახა კალაძეს, ამბიციური მიზნების მქონე პოლიტიკოსს, განზრახული აქვს თბილისის მერის პოსტი სამომავლო კარიერისათვის ტრამპლინად გამოიყენოს. იმ დროს, როცა აშკარად არაა გამოხატული ბიძინა ივანიშვილის მფარველობა მის მიმართ, ასეთი ნაბიჯი საკმაოდ მოხერხებულ ტაქტიკურ სვლას წარმოადგენს, ანუ თუ მოულოდნელად „ქართული ოცნების“ კანდიდატის წაგების საფრთხე დადგება, მას შეუძლია „თავი ბუჩქებს შეაფაროს“.

საერთოდ, კავკასიაში არასდროს არ ყოფილან ისეთი ლიდერები, რომლებიც პარტიას და ერთნაირი მსოფლმხედველობის მქონე ადამიანების გაერთიანებებს მოერგებოდნენ ხოლმე. პირიქით – უფრო მეტად პარტიები და გაერთიანებები ცდილობდნენ გაერთიანებულიყვნენ ძლიერი პიროვნების გარშემო. საქართველო ამ მხრივ გამონაკლისს არ წარმოადგენს. რა თქმა უნდა, კახაბერ კალოვიჩი მიხეილ სააკაშვილი არ არის, მაგრამ იგი პრაგმატული პიროვნებაა, პოპულარულია, ამიტომ ამ არჩევნებში რეალური წარმატების მისაღწევად ოპოზიციას რთული ბრძოლა მოუწევს. მმართველი პარტიის კანდიდატის გამარჯვება კი უპირატესად იმაზე არის დამოკიდებული, ჩაერთვება თუ არა საარჩევნო კამპანიაში (ფორმალურად მაინც) ბიძინა ივანიშვილი. წინააღმდეგ შემთხვევაში არაა გამორიცხული ისე მოხდეს, რომ იმ ხმების დიდი ნაწილი, რომელიც 2016 წლის ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების დროს „ქართული ოცნების“ ყულაბაში ჩაიყარა, ახლა შეიძლება დამოუკიდებელმა კანდიდატმა წაიღოს.

პოლიტოლოგები აღნიშნავენ, რომ თვითონ კახა კალაძე ადრეც ცდილობდა „ქართული ოცნების“ შიგნით დამოუკიდებელი ყოფილიყო, მაგრამ ბიძინა ივანიშვილის ფაქტორიდან გამომდინარე, მაინც ყოველთვის მილიარდერთან ასოცირდებოდა. ასე რომ, ახლაც ასე იქნება: როგორც არ უნდა დამოუკიდებლად მოაჩვენოს თავი ამომრჩეველს კახა კალაძემ, იგი მაინც პარტიული კანდიდატია და აქედან გამომდინარე, მასვე მიეწერება როგორც პარტიის წარმატებები, ასევე შეცდომებიც. შესაბამისად, კანდიდატის რეიტინგი პარტიის რეიტინგზე იქნება მიბმული.

ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში ოქტომბრის თვეში გაიმართება, ზუსტი თარიღი კი სპეციალური აქტით იქნება განსაზღვრული, რომელსაც პრეზიდენტი აგვისტოში გამოსცემს. კახა კალაძის ძირითად კონკურენტად ოპოზიციური პარტიის – ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატი ზაალ უდუმაშვილი ითვლება და რამდენადაც „ნაციონალებს“, 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს, ხმა დაახლოებით 500 ათასმა ამომრჩეველმა მისცა, მიმომხილველები მეორე ტურის ჩატარების შესაძლებლობას არ გამორიცხავენ. ქალაქის თავის პოსტისათვის ბრძოლას იწყებს აგრეთვე ელენე ხოშტარიაც, „ევროპული საქართველოს“ წარმომადგენელი და სხვებიც, თუმცა ეს მხოლოდ ისე, არჩევნების „გასაცხელებლად“, მისთვის მრავალფეროვნებისა და კონკურენტული სახის მიცემისათვის…

დღეს თბილისის მერის პოსტი მმართველი პარტიის წარმომადგენელს დავით ნარმანიას უკავია. ქართველი ექსპერტების მტკიცებით, საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვის შედეგები ადასტურებს, რომ დედაქალაქის მოსახლება დავით ნარმანიას საქმიანობას ნეგატიურად აფასებს.

«Region Plus» (აზერბაიჯანი), №342, 08 ივლისი, 2017 წელი

http://regionplus.az/ru/articles/view/6273

რეგიონის დეტონატორი?

ინტერვიუ სამხედრო ანალიტიკოს ვახტანგ მაისაიასთან: „თუ საქართველოს ნატოში მიიღებენ, კავკასია პლანეტის კიდევ ერთ ცხელ წერტილად გადაიქცევა“

აქვს თუ არა საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პერსპექტივა და თუ ეს მოხდება, როგორ შეიცვლება გეოპოლიტიკური სიტუაცია სამხრეთ კავკასიაში, ამის შესახებ  ჟურნალის კორესპონდენტი ჯეიჰუნ ნაჯაფოვი ესაუბრება საქართველოს პრეზიდენტის ყოფილ მრჩეველს კავკასიის რეგიონული უსაფრთხოების საკითხებში, პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორს, სამხედრო ანალიტიკოსს ვახტანგ მაისაიას.

ინტერვიუში ყურადღება ეთმობა თბილისში გამართულ ნატოს საპარლამენტო ასამბლეის სხდომას და მის მნიშვნელობას საქართველოსთვის: „მაისის თვეში თბილისში გამართულ ნატოს საპარლამენტო ასამბლეის სხდომაზე მიიღეს დეკლარაცია საქართველოს ნატოში გაწევრიანების სწრაფვის მხარდაჭერის თაობაზე. მასში დაფიქსირებულია, რომ საქართველომ უნდა გაიაროს „მაპ“-ის პროცესი, თუმცა ვადები მითითებული არაა. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, საქართველოს უთხრეს, რომ ნატოს წევრები, პრინციპში, თანახმა არიან მიღებაზე „მაპ“-ის მიხედვით, მაგრამ იმავდროულად, დოკუმენტში, ისევე როგორც ნატოს ბრიუსელის სამიტის (25-26 მაისი) გადაწყვეტილებებში, არაფერია ნათქვამი ნატოს გაფართოებაზე, რომლის გარეშეც ალიანსში საქართველოს და უკრაინის მიღება წარმოუდგენელია. შეიძლება ითქვას, რომ ამ ორი ღონისძიების შედეგებმა წინააღმდეგობრივი შთაბეჭდილებები დატოვა ევროატლანტიკური თანამშრომლობის შემდგომის პერსპექტივის კონტექსტში“, – ამბობს ვახტანგ მაისაია.

კითხვაზე, როგორია საქართველოს დღევანდელი ხელისუფლების პოზიცია ნატოში გაწევრიანების საკითხთან მიმართებით და განსხვავდება თუ არა ის მიხეილ სააკაშვილის მთავრობის პოზიციისაგან, ანალიტიკოსი პასუხობს: „პრინციპში, საქართველოს ამჟამინდელი ხელისუფლების პოზიცია არ განსხვავდება მიხეილ სააკაშვილის ავტორიტარული მთავრობის საგარეოპოლიტიკური კურსისაგან დასავლური ორიენტაციისა და ნატოსთან (ევროკავშირთან) ინტეგრაციის საკითხში. დასავლური კურსისადმი ერთგულება ჯერ კიდევ პრემიერ ბიძინა ივანიშვილის მმართველობის დროს დადასტურდა. ამასთან, საქართველოს დასავლური კურსი იწვევს რუსეთთან კონფრონტაციას, რაც ძალზე რეალურ გარემოებად ითვლება“.

- რაში გამოიხატება ყველაზე ძირითადი პრობლემა საქართველოსა და უკრაინის ნატოში გაწევრიანების გზაზე? ყოფილმა გენმდივანმა ანდრეს ფონ რასმუსენმა განაცხადა, რომ ორივე სახელმწიფომ გარკვეულ კრიტერიუმებს უნდა მიაღწიოს, რისთვისაც დიდი დროა საჭირო. რა კრიტერიუმებზეა ლაპარაკი?

- ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს სრული ინტეგრაციის გზაზე ბევრი ფაქტორი არსებობს – როგორც გეოპოლიტიკური ხასიათის, ასევე ინსტიტუციური განვითარების მხრივ. მნიშვნელოვანი ფაქტორია რუსეთის დამოკიდებულება: ნატოში არიან „სკეპტიკოსი ქვეყნები“, რომლებთაც რუსეთის გაღიზიანება არ სურთ და ამიტომ ალიანსში საქართველოსა და უკრაინის გაწევრიანება უნდა გადაიდოსო. გარდა ამისა, არსებობს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის პრობლემა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის ოკუპაციის კონტექსტში და მათი შესაძლო მიერთება რუსეთისადმი, ყირიმის მსგავსად. ამას ემატება არაფორმალური მოთხოვნა გაწევრიანების კანდიდატი ქვეყნისადმი, რომლის მიხედვით, მას მეზობელ ქვეყნებთან ყველა პოლიტიკური კონფლიქტი და სადაო ტერიტორიული პრობლემა მოგვარებული უნდა ჰქონდეს.

არსებობენ სხვა ფაქტორები, რომლებიც ხელს უშლიან ნატოში გაწევრიანებას: ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური სიტუაციის გაუარესება, პოლიტიკურ ინსტიტუტთა არასრულყოფილი ხასიათი, პოლიტიკური კრიზისები, თავდაცვის სფეროში გატრებული რეფორმების უკმარისობა და ა.შ. ამ პრობლემების მოუგვარებლობა ნეგატიურ გავლენას ახდენს საქართველოს სრულ ინტეგრაციაზე ნატოში. ბოლო დროს გაჩნდა კიდევ რამდენიმე დამატებითი კრიტერიუმი საქართველოსთვის, როგორც კანდიდატი ქვეყნისათვის: რესურსების მართვა და ბიუჯეტის 2%-ის გამოყოფა თავდაცვის სფეროსათვის, სპეცსამსახურების რეფორმირება ნატოს სტანდარტებით, საიდუმლო ინფორმაციის დაცვა…

- როგორ შეიცვლება სიტუაცია სამხრეთ კავკასიაში იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს, ვთქვათ და ნატოში მიიღებენ? როგორი ურთიერთობა ექნება ნატოს წევრ საქართველოს ირანთან და მეზობელ სომხეთთან, რომელიც, თავის მხრივ, „ოდკბ“-ის, ანუ „კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის“ წევრია?

- თუ ის დღე დადგება და ქართველი ხალხის ნანატრი ოცნება ახდება, რასაკვირველია, სამხრეთ კავკასიაში ძალთა ბალანსი და გეოპოლიტიკური ვითარება კარდინალურად შეიცვლება. კავკასია პლანეტის კიდევ ერთ ცხელ წერტილად გადაიქცევა. საქმე იმაშია, რომ ნატოს სამხედრო ინფრასტრუქტურის განთავსება უშუალოდ რუსეთის საზღვრებთან მოსკოვის მიერ პირდაპირ მუქარად და საფრთხედ აღიქმება, რაც რუსეთის მიერ 2015 წელს მიღებულ სამხედრო დოქტრინაშიც არის ჩაწერილი. თავის მხრივ, ჩრდილოატლანტიკური ალიანსიც  აღიარებს რუსეთს თავის მოწინააღმდეგედ, „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ერთად. გარდა ამისა, ირანი და სომხეთი, რომლებიც რუსეთის მოკავშირეები არიან, ნეგატიურ როლს შეასრულებენ ნატოსა და „ოდკბ“-ის სამხედრო ბლოკების დაპირისპირებაში. და ყველაფერი ეს მოხდება ახალი „ცივი ომის“ ფონზე, რომელიც 2014 წელს დაიწყო და დღესაც გრძელდება. თუ გავითვალისწინებთ კავკასიურ კონფლიქტებს – აფხაზეთში, სამხრეთ ოსეთსა და მთიან ყარაბაღში, მათ სიტუაციის დეტონირება შეუძლიათ მთელ რეგიონში. მაგრამ მეორე მხრივ, როცა კავკასიაში, თურქეთთან ერთად, კიდევ ერთი ნატოს წევრი ქვეყანა გაჩნდება, ეს იმასაც ნიშნავს, რომ რეგიონი ალიანსის განსაკუთრებული ინტერესების ზონაში მოექცევა. ამით შეიძლება პოლიტიკური სიტუაცია გაუმჯობესდეს და რეგიონის ქვეყნებში დემოკრატიული გარდაქმნები გაღრმავდეს…. თუმცა დღეს კავკასიაში სულ სხვა გეოპოლიტიკურ სიტუაციას ვხედავთ.

«The Economist» (დიდი ბრიტანეთი), 08 ივლისი, 2017 წელი

http://www.economist.com/node/21724407/comments

თამარ ბერუჩაშვილის კომენტარი საქართველოს შესახებ გამოქვეყნებულ სტატიაზე

როგორც ცნობილია, 29 ივნისს, ბრიტანულ ჟურნალ «The Economist»-ში გამოქვეყნდა სტატია საქართველოს შესახებ სათაურით „საქართველო, რეფორმების მოდელი, ცდილობს სუფთა ქვეყნად დარჩეს, ხეების მოყვარული ოლიგარქი კი სიტუაციას  კულისებიდან მართავს“, რომელშიც ქვეყანაში შექმნილი სიტუაციაა გაანალიზებული და გამოთქმულია კრიტიკული შენიშვნები „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიმართაც (პუბლიკაციის ტექსტი იხილეთ http://www.economist.com/news/europe/21724407-tree-loving-oligarch-still-pulling-strings-georgia-model-reform-struggling-stay).

გთავაზობთ დიდ ბრიტანეთში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თამარ ბერუჩაშვილის კომენტარს სტატიასთან დაკავშირებით:

———–

„მიზეზი, რის გამოც ამ სტატიისადმი კომენტარის გაკეთება გადავწყვიტე, ჩემს ქვეყანაში მომხდარი იმ მოვლენებისა და შექმნილი სიტუაციის შეფასება არ არის, რომლებიც მასშია გადმოცემული. ეს ავტორის პრეროგატივაა და მას პატივს ვცემ. მე უფრო მინდა ხაზი გავუსვა იმ საკმაოდ ბევრ მცდარ ინფორმაციას, რომლებსაც მკითხველი აწყდება სტატიაში.

ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში  საქართველო უკვე არაერთხელ წარმოჩენილა დასავლელი პარტნიორების მიერ მიბაძვის მაგალითად რეგიონის დანარჩენი ქვეყნებისათვის ჭეშმარიტად ლიბერალური დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობის საქმეში, მათ შორის ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მიერაც. მათი შეფასება არგუმენტირებულია და მტკიცე საფუძველი აქვს.

მწვავე გეოპოლიტიკური გამოწვევებისა და რუსეთის პერმანენტული ოკუპაციის მიუხედავად, საქართველო შეუქცევადად მიჰყვება თავის ევროპულ და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის გზას. სამწუხაროდ, საქართველოს უპრეცედენტო ერთგულება დასავლური ფასეულობებისადმი პუბლიკაციის ავტორის მიერ სრულიად იგნორირებულია.

მითხარით, განა ევროპის რომელიმე სხვა ქვეყანას აქვს გაფორმებული თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულება ჩინეთთან და იმავდროულად ევროკავშირთანაც? ასევე შეღავათიანი სავაჭრო ხელშეკრულებები რუსეთთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და იაპონიასთან? ასეთი ქვეყანა, რომელმაც ამ წარმატებებს მიაღწია და „ეკონომისტისთვის“ მაინც შეუმჩნეველი დარჩა, საქართველოა. სხვათა შორის, ჩინეთთან თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულება თქვენი სტატიის გამოქვეყნებამდე რამდენიმე დღით ადრე გაფორმდა. აქედან გამომდინარე, თქვენს მიერ ასახული სიტუაცია კონტრ-ინტუიტურად, არალოგიკურად მიმაჩნია.

„ეკონომისტი“ მჭიდროდ თანამშრომლობს საქართველოს სახელმწიფო მოღვაწეებთან და დიპლომატებთან, პოლიტიკურ კლასთან და მათ კომპანიონად ითვლება, ჯერ კიდევ ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადების პერიოდიდან. ამიტომაც მინდა მჯეროდეს, რომ საქართველოს მიმართ რაღაც გაუგებრობა მოხდა. ვიმედოვნებ, ჩემს მიერ გამოთქმულ შენიშვნებს სათანადო ყურადღებით განიხილავთ და მათ გაგებით მოეკიდებით.

თამარ ბერუჩაშვილი, საქართველოს ელჩი